ഹരിത വിപ്ലവവും നിത്യഹരിത വിപ്ലവവും

🔗 Share Article

അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള വിത്തുകൾ, രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ, ആധുനിക ജലസേചന മാർഗ്ഗങ്ങൾ, യന്ത്രവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് കാർഷികോൽപ്പാദനം വൻതോതിൽ വർദ്ധിപ്പിച്ച ചരിത്രപരമായ മുന്നേറ്റമാണ് ഹരിതവിപ്ലവം (Green Revolution) എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഈ വിപ്ലവം ലോകത്തെ, പ്രത്യേകിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ കൊടിയ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്നും പട്ടിണിയിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.

ലോകത്തെ ഹരിതവിപ്ലവം

1940-കളിലും 1950-കളിലുമായാണ് ആഗോളതലത്തിൽ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന് തുടക്കമാകുന്നത്. മെക്സിക്കോയിലെ കാർഷിക ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇതിന് അടിത്തറ പാകിയത്.

അമേരിക്കൻ കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ നോർമൻ ബോർലോഗ് (Norman Borlaug) ആണ് ആഗോള ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയുള്ളതും, ഉയരം കുറഞ്ഞതും (dwarf varieties), കൂടുതൽ വിളവ് നൽകുന്നതുമായ പുതിയ ഗോതമ്പ് വിത്തുകൾ അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈ വിത്തുകൾ മെക്സിക്കോയെ ഗോതമ്പ് ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തതയിലെത്തിച്ചു.

പിന്നീട് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഏഷ്യയിലേക്കും ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഒരു ബില്യണിലധികം (നൂറുകോടി) ആളുകളെ പട്ടിണി മരണങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചത് ബോർലോഗിന്റെ ഈ കണ്ടെത്തലുകളാണ്. ഈ മഹത്തായ സംഭാവനയ്ക്ക് 1970-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് സമാധാനത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.

ഇന്ത്യയിലെ ഹരിതവിപ്ലവം

1960-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇന്ത്യ കടുത്ത ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിടുകയായിരുന്നു. ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവിന് ആനുപാതികമായി ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം നടക്കാതിരുന്നതിനാൽ രാജ്യം കൊടിയ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് പി.എൽ-480 (PL-480) പദ്ധതി പ്രകാരം ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ഗോതമ്പിനെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു അന്ന് ഇന്ത്യ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഈ പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാനാണ് ഇന്ത്യ ഹരിതവിപ്ലവത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞത്.

പ്രശസ്ത കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ (Dr. M.S. Swaminathan) ആണ് ഇന്ത്യൻ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ‘ഇന്ത്യൻ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവ്’ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി, കൃഷിമന്ത്രി സി. സുബ്രഹ്മണ്യം എന്നിവരുടെ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയും ഇതിന് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.

പ്രധാന നടപടികളും മാറ്റങ്ങളും

ഇന്ത്യയിലെ ഹരിതവിപ്ലവം പ്രധാനമായും പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, പടിഞ്ഞാറൻ ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ആദ്യം നടപ്പിലാക്കിയത്. ഇതിന് ചില പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു:

1. അത്യുൽപ്പാദനശേഷിയുള്ള വിത്തുകൾ (HYV Seeds): നോർമൻ ബോർലോഗ് വികസിപ്പിച്ച മെക്സിക്കൻ ഗോതമ്പ് വിത്തുകളെ ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ മാറ്റിയെടുത്തു (ഉദാഹരണത്തിന്: കല്യാൺ സോന, സൊനാലിക). നെല്ലിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഐ.ആർ-8 (IR-8) എന്ന അത്ഭുത വിത്തും അവതരിപ്പിച്ചു.
2. രാസവളങ്ങളും കീടനാശിനികളും: പരമ്പരാഗത ജൈവവളങ്ങൾക്ക് പകരം ഉയർന്ന വിളവ് ലഭിക്കാൻ രാസവളങ്ങളും (Fertilizers), വിളകളെ സംരക്ഷിക്കാൻ കീടനാശിനികളും (Pesticides) വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു.
3. ജലസേചനം: മഴയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിന് പകരം കനാലുകൾ, കുഴൽക്കിണറുകൾ, പമ്പുകൾ എന്നിവ വഴി കൃത്യമായ ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കി.
4. യന്ത്രവൽക്കരണം: ട്രാക്ടറുകളും കൊയ്ത്തുയന്ത്രങ്ങളും (Harvesters) ഉപയോഗിച്ച് കൃഷിപ്പണികൾ വേഗത്തിലാക്കി.

നേട്ടങ്ങളും സ്വാധീനവും

• ഭക്ഷ്യ സ്വയംപര്യാപ്തത: ഇന്ത്യയിലെ കാർഷികരംഗത്ത് ഇതൊരു വലിയ കുതിച്ചുചാട്ടമുണ്ടാക്കി. ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഇന്ത്യ, 1970-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ഗോതമ്പ്, നെല്ല് എന്നിവയുടെ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടി.
• കർഷകരുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച: ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിച്ചതോടെ കർഷകരുടെ വരുമാനം വർദ്ധിച്ചു, ഇത് ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചു.
• വ്യാവസായിക വളർച്ച: രാസവളം, കീടനാശിനി, കാർഷിക യന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം പുതിയ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നു.

പോരായ്മകളും വിമർശനങ്ങളും

ഹരിതവിപ്ലവം രാജ്യത്തെ പട്ടിണി മാറ്റിയെങ്കിലും, കാലക്രമേണ അത് ചില ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്കും കാരണമായി:

• പാരിസ്ഥിതിക നാശം: അമിതമായ രാസവളങ്ങളുടെയും കീടനാശിനികളുടെയും ഉപയോഗം മണ്ണിന്റെ സ്വാഭാവിക ഫലഭൂയിഷ്ഠത നശിപ്പിക്കുകയും ജലാശയങ്ങളെ മലിനമാക്കുകയും ചെയ്തു.
• ഭൂഗർഭജല ചൂഷണം: ജലസേചനത്തിനായി അമിതമായി കുഴൽക്കിണറുകൾ ഉപയോഗിച്ചത് പഞ്ചാബ് പോലെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് അപകടകരമായ രീതിയിൽ താഴാൻ കാരണമായി.
• ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ: കീടനാശിനികളുടെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപയോഗം കർഷകരിലും ജനങ്ങളിലും ക്യാൻസർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
• സാമ്പത്തിക അസമത്വം: വിലയേറിയ വിത്തുകളും രാസവളങ്ങളും വാങ്ങാൻ സാമ്പത്തികശേഷിയുള്ള വലിയ കർഷകർക്ക് മാത്രമാണ് ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ പൂർണ്ണ പ്രയോജനം ലഭിച്ചത്. ഇത് ചെറിയ കർഷകരെ കടക്കെണിയിലാക്കി.
• ജൈവവൈവിധ്യ നാശം: പ്രാദേശികവും പരമ്പരാഗതവുമായ നിരവധി വിത്തിനങ്ങൾക്ക് പകരം ചില പ്രത്യേക വിത്തുകൾ മാത്രം കൃഷി ചെയ്തതോടെ കാർഷിക ജൈവവൈവിധ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.

ചുരുക്കത്തിൽ: ഹരിതവിപ്ലവം ഇന്ത്യയെയും ലോകത്തെയും വലിയൊരു ഭക്ഷ്യപ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറ്റിയെങ്കിലും, അതിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഇന്ന് വലിയ ചർച്ചാവിഷയമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ന് പരിസ്ഥിതിക്ക് കോട്ടം തട്ടാത്ത രീതിയിലുള്ള ഒരു “നിത്യഹരിത വിപ്ലവം” (Evergreen Revolution) എന്ന ആശയം ശാസ്ത്രലോകം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്.

എന്താണ് ‘നിത്യഹരിത വിപ്ലവം’

കാർഷികോൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെങ്കിലും, അത് പ്രകൃതിയെ നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാകരുത് എന്ന തിരിച്ചറിവിൽ നിന്നാണ് ‘നിത്യഹരിത വിപ്ലവം’ (Evergreen Revolution) എന്ന ആശയം ഉടലെടുക്കുന്നത്. ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം, ഇന്ത്യൻ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ഡോ. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ തന്നെയാണ് 1990-കളിൽ ഈ പുതിയ ആശയവും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത് എന്നതാണ്. ഹരിതവിപ്ലവം ഉണ്ടാക്കിയ പാരിസ്ഥിതിക നാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ വിലയിരുത്തലുകളിൽ നിന്നാണ് ഈ തിരുത്തൽ നടപടി ഉണ്ടായത്.

പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥ തകർക്കാതെയും, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാതെയും, കാർഷികോൽപ്പാദനം സുസ്ഥിരമായി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയെയാണ് നിത്യഹരിത വിപ്ലവം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, “പാരിസ്ഥിതിക നാശമില്ലാതെ എക്കാലത്തേക്കുമുള്ള കാർഷിക ഉൽപ്പാദന വർദ്ധനവ്” (Productivity in perpetuity without associated ecological harm) എന്നതാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ.

പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും

ഹരിതവിപ്ലവം കേവലം ഉൽപ്പാദന വർദ്ധനവിന് (Yield enhancement) മാത്രം പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ, നിത്യഹരിത വിപ്ലവം സുസ്ഥിരതയ്ക്കാണ് (Sustainability) മുൻതൂക്കം നൽകുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രധാന അടിസ്ഥാന ശിലകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുക: രാസവളങ്ങളുടെ അമിത ഉപയോഗം ഘട്ടംഘട്ടമായി കുറച്ച്, ജൈവവളങ്ങൾ, പച്ചിലവളങ്ങൾ, ജൈവാണുവളങ്ങൾ (Bio-fertilizers) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന സംയോജിത പോഷക മാനേജ്മെന്റിന് (Integrated Nutrient Management) മുൻഗണന നൽകുക.
2. ജലസംരക്ഷണം: ഭൂഗർഭജലം അമിതമായി ഊറ്റിയെടുക്കുന്നതിന് പകരം, മഴവെള്ള സംഭരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. വെള്ളം പാഴാക്കാതെ കൃത്യമായി ചെടികളിലെത്തിക്കുന്ന തുള്ളിനന (Drip irrigation), സ്പ്രിങ്ക്ളർ പോലെയുള്ള സൂക്ഷ്മ ജലസേചന രീതികൾ ഉപയോഗിക്കുക.
3. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കീടനിയന്ത്രണം: മാരകമായ രാസകീടനാശിനികൾ ഒഴിവാക്കി, പ്രകൃതിദത്തമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും മിത്രകീടങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ചുമുള്ള സംയോജിത കീടനിയന്ത്രണ (Integrated Pest Management – IPM) രീതികൾ അവലംബിക്കുക.
4. ജൈവവൈവിധ്യം നിലനിർത്തുക: ചുരുക്കം ചില വിത്തിനങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന ഏകാവിള കൃഷിക്ക് (Monocropping) പകരം, പ്രാദേശികവും പരമ്പരാഗതവുമായ വിത്തുകൾ സംരക്ഷിക്കുകയും കൃഷി വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കുകയും (Crop diversification) ചെയ്യുക.
5. ചെറുകിട കർഷകരുടെ ഉന്നമനം: കാർഷിക വികസനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ വലിയ കർഷകർക്ക് മാത്രം ലഭിക്കുന്ന അവസ്ഥ മാറ്റി, ചെറുകിട-നാമമാത്ര കർഷകർക്കും വനിതാ കർഷകർക്കും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കുക.

ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയെ പൂർണ്ണമായും തള്ളിക്കളയാതെ, പരമ്പരാഗത കാർഷിക അറിവുകളും പരിസ്ഥിതി വിജ്ഞാനവും (Ecology) ആധുനിക ശാസ്ത്രവുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു സുസ്ഥിര മുന്നേറ്റമാണ് നിത്യഹരിത വിപ്ലവം ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത്.