ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ: രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും രാജിയിലേക്ക് നയിച്ച വഴികളും
ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ: രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും രാജിയിലേക്ക് നയിച്ച വഴികളും
ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നിർണ്ണായക മുഖങ്ങളിലൊരാളും കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുമായ ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ (Dharmendra Pradhan) മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്ന് പടിയിറങ്ങിയിരിക്കുന്നു. 2026 ജൂലൈ 25-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ രാജി പ്രഖ്യാപിച്ചത് രാജ്യവ്യാപകമായി അലയടിച്ച വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെയും നീറ്റ് (NEET-UG) പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലത്തെ പൊതുപ്രവർത്തന പാരമ്പര്യമുള്ള ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജിക്ക് കാരണമായ സാഹചര്യങ്ങളും വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.
ആദ്യകാല ജീവിതവും ആർഎസ്എസ് വേരുകളും
ഒഡീഷയിലെ തൽച്ചറിൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിലാണ് ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ദേവേന്ദ്ര പ്രധാൻ വാജ്പേയ് മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗമായിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ബിജെപി നേതാവായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി കാലഘട്ടം മുതൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തോടും പൊതുപ്രവർത്തനത്തോടും ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തിയിരുന്ന ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘത്തിന്റെ (RSS) ബാല്യകാല ശാഖകളിലൂടെയാണ് പൊതുരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്.
ഉത്കൽ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് നരശാസ്ത്രത്തിൽ (Anthropology) ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം, വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിലൂടെ തന്റെ സംഘടനാ പാടവം തെളിയിച്ചു. ആർഎസ്എസിന്റെ വിദ്യാർത്ഥി വിഭാഗമായ അഖില ഭാരതീയ വിദ്യാർത്ഥി പരിഷത്തിന്റെ (ABVP) സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഒഡീഷയിലെ കോളേജുകളിൽ സംഘത്തിന് ശക്തമായ അടിത്തറയൊരുക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനവും ആദ്യകാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളും
യൗവനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ബിജെപിയുടെ സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ചുവടുവെച്ച ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ, പാർട്ടി യൂത്തിന്റെ വിവിധ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. 2000-ൽ നടന്ന ഒഡീഷ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പല്ലഹാര മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. ഒരു യുവ എം.എൽ.എ എന്ന നിലയിൽ നിയമസഭയിലെ ഇടപെടലുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാൻ അവസരമൊരുക്കി.
തുടർന്ന് 2004-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒഡീഷയിലെ ദിയോഗാഡ് (Deogarh) ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വിജയിച്ച് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി പാർലമെന്റിലെത്തി. ഒഡീഷയിൽ ബിജെപിക്ക് വേരോട്ടമുണ്ടാക്കാൻ ആ കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ സംഘടനാപരമായ നീക്കങ്ങൾ പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി.
ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഉദയവും പ്രധാന വകുപ്പുകളും
ഒഡീഷ രാഷ്ട്രീയത്തിനപ്പുറം ദേശീയതലത്തിലേക്ക് വളർന്ന ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ, ബിജെപി ദേശീയ നേതൃത്വത്തിന്റെ വിശ്വസ്തരിൽ ഒരാളായി മാറി. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സംഘടനാ ചുമതലകൾ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്ത അദ്ദേഹം പാർട്ടി സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ ശക്തനായ ഒരു തന്ത്രജ്ഞൻ എന്ന പേര് സമ്പാദിച്ചു.
2014-ൽ നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടുകൂടി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായം ആരംഭിച്ചു. രാജ്യസഭാ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് പെട്രോളിയം, പ്രകൃതിവാതക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതലയാണ് (സ്വതന്ത്ര ചുമതലയുള്ള സഹമന്ത്രിയായി) നൽകിയത്. പിന്നീട് കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി ഉയർന്ന അദ്ദേഹം ആ വകുപ്പ് വളരെ ശക്തമായി കൈകാര്യം ചെയ്തു.
1. പെട്രോളിയം മന്ത്രാലയവും ജനപ്രിയ പദ്ധതികളും
ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ മന്ത്രിസഭാ കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത് പെട്രോളിയം മന്ത്രാലയത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. രാജ്യത്തെ കോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന സാധാരണക്കാരായ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ പാചകവാതക കണക്ഷൻ നൽകുന്ന ‘പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന’ (PMUY) നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം മുഖ്യപങ്ക് വഹിച്ചു. ഈ പദ്ധതി ബിജെപി സർക്കാരിന് വലിയ തോതിൽ ജനപ്രീതി നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായകമായി. കൂടാതെ, ഇന്ധന സബ്സിഡി നേരിട്ട് ഉപഭോക്താക്കളുടെ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് നൽകുന്ന ഡിബിടി (DBT) പദ്ധതി കാര്യക്ഷമമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ ചെലുത്തി.
2. സ്കിൽ ഡെവലപ്മെന്റ് മന്ത്രാലയം
പെട്രോളിയത്തിന് പുറമെ നൈപുണ്യ വികസന വകുപ്പിന്റെയും (Ministry of Skill Development and Entrepreneurship) ചുമതല അദ്ദേഹം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘കൗശൽ വികാസ് യോജന’ പോലുള്ള പദ്ധതികളിലൂടെ രാജ്യത്തെ യുവതയ്ക്ക് തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനം നൽകുന്നതിൽ മന്ത്രാലയം വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തി.
വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയും നയപരമായ മാറ്റങ്ങളും
2021-ലെ മന്ത്രിസഭാ പുനഃസംഘടനയിലാണ് ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന് അതിനിർണ്ണായകമായ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതല ലഭിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹം നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
- ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം (NEP 2020): നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിന്റെ അഭിമാനകരമായ ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം രാജ്യത്തുടനീളം നടപ്പിലാക്കുന്നതിന്റെ മുൻനിരയിൽ ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്കൂൾ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിൽ സമൂലമായ മാറ്റങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കായി അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
- ഡിജിറ്റൽവത്കരണവും സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യസവും: പരീക്ഷാ സമ്പ്രദായങ്ങളിലും സിലബസുകളിലും ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകൾ കൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള നടപടികൾക്ക് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി.
എന്നിരുന്നാലും, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തത് മുതൽ കടുത്ത വെല്ലുവിളികളും അദ്ദേഹത്തിന് നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. രാജ്യത്തെ വിവിധ സർവ്വകലാശാലകളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചാ വിവാദങ്ങൾ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളായി മാറി.
രൂക്ഷമായ പ്രതിഷേധങ്ങളും രാജിയിലേക്കുള്ള വഴിതെളിച്ച സംഭവങ്ങളും
ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയാണ് 2026-ൽ ഉടലെടുത്തത്. രാജ്യത്തെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കുന്ന NEET-UG പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളും പേപ്പർ ചോർച്ചയുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജിക്ക് നേരിട്ട് കാരണമായത്.
- പരീക്ഷാ നടത്തിപ്പിലെ പാളിച്ചകൾ: മെയ് 3-ന് നടന്ന നീറ്റ്-യുജി പരീക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വ്യാപകമായ ക്രമക്കേടുകൾ പുറത്തുവന്നത് സർക്കാരിനെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കി. ഇത് രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളിലും രക്ഷിതാക്കളിലും വലിയ തോതിലുള്ള അമർഷത്തിന് ഇടയാക്കി.
- തെരുവ് സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും: ദില്ലിയിലെ ജന്തർമന്തർ ഉൾപ്പെടെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ മാസങ്ങളായി വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും കടുത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ നടത്തിവരികയായിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് വലിയ രീതിയിലുള്ള ഉപരോധങ്ങളും സമരങ്ങളും അരങ്ങേറി.
- നീതിയും ദേശീയ ഐക്യവും മുൻനിർത്തിയുള്ള രാജി: ഒടുവിൽ പ്രതിസന്ധികൾ മൂർച്ഛിക്കുകയും പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശക്തമാവുകയും ചെയ്തതോടെ, രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യവും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവിയും മുൻനിർത്തി താൻ മന്ത്രിസ്ഥാനം ഒഴിയുകയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ തന്റെ രാജി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുകയായിരുന്നു. താൻ നേരിട്ട് ഒന്നിനും പുറംതിരിഞ്ഞു നിന്നിട്ടില്ലെന്നും, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവിക്ക് കളങ്കം വരാതിരിക്കാനാണ് ഈ തീരുമാനമെന്നും അദ്ദേഹം തന്റെ രാജി പ്രസ്താവനയിൽ വ്യക്തമാക്കി.
ഒഡീഷ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സ്വാധീനം
ദേശീയ തലത്തിൽ ഉന്നത പദവികൾ വഹിക്കുമ്പോഴും ഒഡീഷ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ബിജെപിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച പ്രധാന ശിൽപ്പികളിൽ ഒരാളാണ് ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ. ബിജു ജനതാ ദളിന്റെ (BJD) ദീർഘകാലാധിപത്യം അവസാനിപ്പിച്ച് ഒഡീഷയിൽ ആദ്യമായി ബിജെപി സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ എത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഘടനാപരമായ ഇടപെടലുകൾ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒഡീഷയിലെ ജനങ്ങളുമായി അടുത്ത ബന്ധം സൂക്ഷിക്കുന്ന അദ്ദേഹം, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസന കാര്യങ്ങളിൽ നിരന്തരം ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിരുന്നു.
നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട പൊതുജീവിതത്തിനിടയിൽ ഒട്ടനവധി സുപ്രധാന വകുപ്പുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും രാജ്യത്തിന്റെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ നിർണ്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്താനും ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉജ്ജ്വല യോജന പോലുള്ള ജനക്ഷേമ പദ്ധതികളുടെ മുഖമായിരിക്കെ തന്നെ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ കടുത്ത വെല്ലുവിളികളും വിവാദങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിൽ കനത്ത ആഘാതമായി മാറി. ആത്യന്തികമായി, രാജ്യവ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെയും നീറ്റ് വിവാദത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ പടിയിറങ്ങേണ്ടി വന്നത് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും വഴിതിരിവായ ഒരു അധ്യായമായി അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.
