സോനം വാങ്ചുക്: മഞ്ഞുമലകളിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞനും ലഡാക്കിന്റെ പോരാളിയും
സോനം വാങ്ചുക്: മഞ്ഞുമലകളിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞനും ലഡാക്കിന്റെ പോരാളിയും
ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ഹിറ്റുകളിലൊന്നായ ‘ത്രീ ഇഡിയറ്റ്സ്’ (3 Idiots) കണ്ടവരാരും അതിലെ നായകനായ ഫുൻസുഖ് വാങ്ഡുവിനെ മറക്കാൻ ഇടയില്ല. യാഥാസ്ഥിതിക വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായങ്ങളെ പൊളിച്ചെഴുതി, പ്രായോഗിക വിജ്ഞാനത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയ ആ സിനിമാ കഥാപാത്രം വെറുമൊരു ഭാവനാസൃഷ്ടിയായിരുന്നില്ല. ലഡാക്കിലെ മഞ്ഞുമലകൾക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്ന സോനം വാങ്ചുക് (Sonam Wangchuk) എന്ന യഥാർത്ഥ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നും പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ടാണ് ആ കഥാപാത്രം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
എന്നാൽ, സിനിമയിലെ നായകനേക്കാൾ എത്രയോ മടങ്ങ് വലുതാണ് യാഥാർത്ഥ്യത്തിലെ സോനം വാങ്ചുക്. അദ്ദേഹം കേവലമൊരു എഞ്ചിനീയറോ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കർത്താവോ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു നൂതനാശയ ഉപജ്ഞാതാവ് (Innovator), പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ, സർവോപരി ലഡാക്കിലെ ജനങ്ങളുടെ ജനാധിപത്യ അവകാശങ്ങൾക്കും ഭൂമിക്കും വേണ്ടി പൊരുതുന്ന ഒരു പോരാളി കൂടിയാണ്.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരെയും ലഡാക്കിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിനും വേണ്ടി അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരങ്ങളും നിയമപോരാട്ടങ്ങളും ഇന്ന് ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ആറാം ഷെഡ്യൂൾ (Sixth Schedule) നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലഡാക്കിന് സംസ്ഥാന പദവി ലഭിക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയുള്ള സമരങ്ങളിൽ ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. 2026-ലെ ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങൾ വരെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും പ്രവർത്തനങ്ങളും ആശയങ്ങളും വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.
ബാല്യകാലവും വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ ദുരിതങ്ങളും
1966 സെപ്റ്റംബർ 1-ന് ലഡാക്കിലെ ലേ ജില്ലയിലുള്ള അൽച്ചിക്ക് സമീപമുള്ള ഉലെയ്ടോക്പോ (Uleytokpo) എന്ന വളരെ ചെറിയ ഒരു ഗ്രാമത്തിലാണ് സോനം വാങ്ചുക് ജനിച്ചത്. ബാഹ്യലോകവുമായി വലിയ സമ്പർക്കമൊന്നുമില്ലാത്ത, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പോലുമില്ലാത്ത ഒരു ഗ്രാമമായിരുന്നു അത്. തന്റെ ഒമ്പതാമത്തെ വയസ്സുവരെ അദ്ദേഹം ഒരു ഔപചാരിക സ്കൂളിലും പോയിരുന്നില്ല. ഒരു അദ്ധ്യാപിക കൂടിയായിരുന്ന അമ്മയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യക്ഷരങ്ങൾ പകർന്നുനൽകിയത്. ലഡാക്കി ഭാഷയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല പഠനം. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടുകളില്ലാതെ, പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി ജീവിച്ച ആ ബാല്യകാലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൽക്കാല ചിന്തകളെയും വിദ്യാഭ്യാസ ദർശനങ്ങളെയും വലിയ രീതിയിൽ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രകൃതിയിൽ നിന്നും നേരിട്ട് കാര്യങ്ങൾ പഠിക്കുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.
പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ശ്രീനഗറിലേക്ക് സ്ഥലം മാറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, വാങ്ചുകിനെ ശ്രീനഗറിലെ ഒരു സ്കൂളിൽ ചേർത്തു. എന്നാൽ അവിടെ അദ്ദേഹത്തെ കാത്തിരുന്നത് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയായിരുന്നു. ലഡാക്കി ഭാഷ മാത്രം സംസാരിക്കാൻ അറിയാമായിരുന്ന ആ കുട്ടിക്ക്, സ്കൂളിലെ പഠനമാധ്യമമായ ഇംഗ്ലീഷും ഉറുദുവും ഒട്ടും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ഭാഷ അറിയാത്തതിന്റെ പേരിൽ സഹപാഠികളും അദ്ധ്യാപകരും അദ്ദേഹത്തെ ‘മണ്ടൻ’ എന്ന് മുദ്രകുത്തി. തനിക്ക് മനസ്സിലാകാത്ത ഒരു ഭാഷയിൽ കാര്യങ്ങൾ കാണാപാഠം പഠിക്കേണ്ടി വരുന്നത് ഒരു വിദ്യാർത്ഥിക്ക് എത്രത്തോളം ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് അദ്ദേഹം സ്വയം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ മാനസിക സംഘർഷം താങ്ങാനാവാതെ അദ്ദേഹം 1977-ൽ ഡൽഹിയിലേക്ക് ഒളിച്ചോടി. ഡൽഹിയിലെ വിശേഷ് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയയുടെ പ്രിൻസിപ്പാളിന്റെ സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം അവിടെ പഠനം തുടർന്നു.
പിന്നീട്, ശ്രീനഗറിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജിയിൽ (NIT Srinagar) നിന്ന് മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ അദ്ദേഹം ബി.ടെക് ബിരുദം നേടി. എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനത്തോട് പിതാവിന് കടുത്ത വിയോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ എഴുതണമെന്നായിരുന്നു പിതാവിന്റെ ആഗ്രഹം. ഇതേത്തുടർന്നുണ്ടായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെത്തുടർന്ന് പിതാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനച്ചെലവുകൾ നൽകുന്നത് നിർത്തി. എന്നാൽ തോറ്റുകൊടുക്കാൻ വാങ്ചുക് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. സ്വന്തം പഠനത്തിനുള്ള പണം കണ്ടെത്തുന്നതിനായി അദ്ദേഹം അവധിക്കാലങ്ങളിൽ പത്താം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ട്യൂഷൻ എടുക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. ഈ ട്യൂഷൻ ക്ലാസുകളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവായി മാറിയത്.
ലഡാക്കിലെ ഭൂരിഭാഗം വിദ്യാർത്ഥികളും പത്താം ക്ലാസ് പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെടുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ബുദ്ധിശൂന്യത കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് തങ്ങൾക്ക് ഒട്ടും പരിചിതമല്ലാത്ത ഇംഗ്ലീഷ്, ഉറുദു ഭാഷകളിൽ എഴുതപ്പെട്ട പാഠപുസ്തകങ്ങൾ പഠിക്കേണ്ടി വരുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവർ പരാജയപ്പെടുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ തിരിച്ചറിവാണ് ലഡാക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തെ അടിമുടി മാറ്റിയെഴുതാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.
സെക്മോൾ: വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ വിപ്ലവം
1988-ൽ, തന്റെ എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, സഹപാഠികൾക്കും മറ്റ് സുഹൃത്തുക്കൾക്കുമൊപ്പം ചേർന്ന് സോനം വാങ്ചുക് ‘സെക്മോൾ’ (Students’ Educational and Cultural Movement of Ladakh – SECMOL) എന്ന സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം നൽകി. ലഡാക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് ഒരു കുതിച്ചുചാട്ടം ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ സംഘടനയുടെ ജനനം. സർക്കാരിന്റെയും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന്റെയും സഹകരണത്തോടെ 1994-ൽ സെക്മോൾ ‘ഓപ്പറേഷൻ ന്യൂ ഹോപ്പ്’ (Operation New Hope) എന്ന പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു.
ലഡാക്കിലെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം ഉടച്ചുവാർക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. പ്രാദേശിക ചരിത്രവും സംസ്കാരവും ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അവർ പാഠപുസ്തകങ്ങൾ ലഡാക്കി ഭാഷയിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചു. അദ്ധ്യാപകർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകി. ഗ്രാമവാസികളെ സ്കൂൾ ഭരണസമിതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി വിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയ ജനകീയമാക്കി. ഈ മാറ്റങ്ങളുടെ ഫലം അത്ഭുതാവഹമായിരുന്നു. 1990-കളിൽ ലഡാക്കിൽ പത്താം ക്ലാസ് പാസാകുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം വെറും 5 ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഓപ്പറേഷൻ ന്യൂ ഹോപ്പിന്റെ ഫലമായി പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ അത് 75 ശതമാനത്തിന് മുകളിലേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു.
ലേ നഗരത്തിൽ നിന്നും മാറി ഫേ (Phey) എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള സെക്മോൾ ക്യാമ്പസ് വാങ്ചുകിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക കാഴ്ചപ്പാടുകളുടെ നേർചിത്രമാണ്. പൂർണ്ണമായും സൗരോർജ്ജത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ ക്യാമ്പസ് ലഡാക്കിന്റെ പരമ്പരാഗത നിർമ്മാണ ശൈലിയിലുള്ള മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള കെട്ടിടങ്ങളാലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൊടുംതണുപ്പുള്ള ശൈത്യകാലത്ത് പുറത്തെ താപനില മൈനസ് 15 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ താഴുമ്പോഴും, ക്യാമ്പസിനുള്ളിൽ യാതൊരുവിധ ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാതെ തന്നെ താപനില 15 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിനു മുകളിൽ നിലനിർത്താൻ ഈ പ്രത്യേക നിർമ്മാണ ശൈലിക്ക് കഴിയുന്നു.
പത്താം ക്ലാസ് പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെടുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെയാണ് പ്രധാനമായും സെക്മോൾ ക്യാമ്പസിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നത്. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം തള്ളിക്കളയുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാലാണ് പലരും ഇതിനെ ‘പരാജയപ്പെട്ടവരുടെ സ്കൂൾ’ (School for Failures) എന്ന് സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കുന്നത്. ഇവിടെ പുസ്തകങ്ങളേക്കാൾ പ്രായോഗിക ജീവിതത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. വിദ്യാർത്ഥികൾ തന്നെയാണ് ക്യാമ്പസ് ഭരിക്കുന്നത്. പശുക്കളെ കറക്കുന്നതും പച്ചക്കറികൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നതും സോളാർ പാനലുകൾ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തുന്നതും ക്യാമ്പസിന്റെ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുമെല്ലാം വിദ്യാർത്ഥികൾ നേരിട്ടാണ്. ജീവിതനൈപുണ്യങ്ങൾ (Life Skills) നേടുന്നതിലൂടെ ഈ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട ആത്മവിശ്വാസം തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ സെക്മോളിന് സാധിച്ചു.
സാങ്കേതിക നൂതനാശയങ്ങൾ: മഞ്ഞുമലകൾ മുതൽ സോളാർ ടെന്റുകൾ വരെ
ഒരു മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയർ കൂടിയായ സോനം വാങ്ചുക്, ലഡാക്ക് നേരിടുന്ന പാരിസ്ഥിതികവും ദൈനംദിനവുമായ പല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ലളിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലൂടെ പരിഹാരം കണ്ടെത്തി.
1. ഐസ് സ്തൂപങ്ങൾ (Ice Stupas): കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഇരകളിലൊന്നാണ് ഹിമാലയൻ ഗ്രാമങ്ങൾ. മഴ തീരെ കുറവായ ലഡാക്കിൽ കൃഷിക്കും മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കും ജനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും മഞ്ഞുമലകളെയാണ് (Glaciers) ആശ്രയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ആഗോളതാപനം കാരണം മഞ്ഞുമലകൾ വേഗത്തിൽ ഉരുകിത്തീരാൻ തുടങ്ങി. ലഡാക്കിലെ കർഷകർക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വെള്ളം ആവശ്യമുള്ളത് വസന്തകാലത്താണ് (ഏപ്രിൽ-മെയ് മാസങ്ങളിൽ). എന്നാൽ സ്വാഭാവിക മഞ്ഞുമലകൾ ഉരുകാൻ തുടങ്ങുന്നത് കടുത്ത വേനൽക്കാലത്താണ് (ജൂൺ-ജൂലൈ). വെള്ളം ആവശ്യമുള്ള സമയത്ത് ലഭിക്കാത്ത ഈ വലിയ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാനാണ് സോനം വാങ്ചുക് ‘ഐസ് സ്തൂപങ്ങൾ’ അഥവാ കൃത്രിമ മഞ്ഞുമലകൾ എന്ന ആശയം കൊണ്ടുവന്നത്.
തണുപ്പുകാലത്ത് ഉപയോഗശൂന്യമായി ഒഴുകിപ്പോകുന്ന അരുവികളിലെ വെള്ളം പൈപ്പുകൾ വഴി ഭൂമിക്കടിയിലൂടെ താഴേക്കെത്തിച്ച്, അന്തരീക്ഷ താപനില പൂജ്യത്തിന് താഴെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഒരു ഫൗണ്ടൻ പോലെ മുകളിലേക്ക് ചീറ്റിക്കുന്നു. തണുത്തുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിൽ വെച്ച് ഈ വെള്ളം നിമിഷനേരം കൊണ്ട് മഞ്ഞായി മാറി താഴേക്ക് പതിക്കുന്നു. മാസങ്ങൾ കഴിയുമ്പോൾ ഇതൊരു വലിയ സ്തൂപത്തിന്റെ (Cone) ആകൃതിയിലുള്ള മഞ്ഞുമലയായി മാറുന്നു. വൃത്തസ്തൂപികാകൃതി (Conical shape) ആയതുകൊണ്ട് ഇതിന്റെ വളരെ കുറഞ്ഞ ഉപരിതലം മാത്രമേ സൂര്യപ്രകാശവുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുന്നുള്ളൂ. അതിനാൽ ഇവ വേഗത്തിൽ ഉരുകിപ്പോകില്ല. വേനൽക്കാലം തുടങ്ങുന്നതുവരെ ഇവ നിലനിൽക്കുകയും, കർഷകർക്ക് ആവശ്യമുള്ള വസന്തകാലത്ത് പതുക്കെ ഉരുകി വെള്ളം ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വിപ്ലവകരമായ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് 2016-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആഗോളതലത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ‘റോളക്സ് അവാർഡ് ഫോർ എന്റർപ്രൈസ്’ (Rolex Award for Enterprise) ലഭിച്ചു.
2. സോളാർ ഹീറ്റഡ് ടെന്റുകൾ (Solar Heated Military Tents): ഗൽവാൻ താഴ്വര, സിയാച്ചിൻ തുടങ്ങിയ അതിശൈത്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ കാവൽ നിൽക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ സൈനികർ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് തണുപ്പ്. ഈ തണുപ്പിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ സൈന്യം പ്രധാനമായും മണ്ണെണ്ണ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഹീറ്ററുകളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഇത് കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് പുറമെ വലിയ തോതിലുള്ള പാരിസ്ഥിതിക മലിനീകരണത്തിനും കാരണമാകുന്നു. ഇതിനൊരു ശാശ്വത പരിഹാരമായാണ് വാങ്ചുക് ‘സോളാർ ഹീറ്റഡ് ടെന്റുകൾ’ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്.
സൂര്യപ്രകാശത്തെ പകൽ സമയത്ത് ആഗിരണം ചെയ്ത് സംഭരിച്ചുവെക്കുകയും, രാത്രികാലങ്ങളിൽ ആ ചൂട് ടെന്റിനുള്ളിൽ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന പാസീവ് സോളാർ സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പുറത്തെ താപനില മൈനസ് 14 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ആയിരിക്കുമ്പോൾ പോലും ടെന്റിനുള്ളിൽ 15 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ചൂട് നിലനിർത്താൻ ഇതിന് സാധിക്കും. സൈനികർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ മടക്കി കൊണ്ടുപോകാവുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. കാർബൺ എമിഷൻ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുന്ന ഈ ടെന്റുകൾ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന് വലിയൊരു ആശ്വാസമാണ് നൽകിയത്.
ഹിമാലയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആൾട്ടർനേറ്റീവ്സ് (HIAL)
സെക്മോളിന്റെ വിജയത്തിന് ശേഷം വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് വാങ്ചുക് ആരംഭിച്ച മറ്റൊരു ബൃഹത്തായ സംരംഭമാണ് ഹിയാൽ (Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh – HIAL). റോളക്സ് അവാർഡായി ലഭിച്ച ഒരു കോടിയോളം രൂപ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ സർവകലാശാലയ്ക്ക് അദ്ദേഹം തുടക്കമിട്ടത്. പാഠപുസ്തകങ്ങളിലെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്കപ്പുറം പ്രായോഗിക അനുഭവങ്ങൾക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന ഒരു സർവകലാശാലയാണിത്. പർവ്വതപ്രദേശങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, സുസ്ഥിര വാസ്തുവിദ്യ (Sustainable Architecture), ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായും പഠനം നടക്കുന്നത്. ഇവിടെ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ പണമായി ഫീസ് നൽകേണ്ടതില്ല, പകരം ക്യാമ്പസിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഗവേഷണങ്ങളിലും പങ്കാളികളായിക്കൊണ്ടാണ് അവർ ഫീസ് അടയ്ക്കുന്നത്. സംരംഭകരെ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടവും ആറാം ഷെഡ്യൂൾ സമരവും
ഒരു എഞ്ചിനീയറും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണനും എന്നതിലുപരി, ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ശക്തനായ പരിസ്ഥിതി-രാഷ്ട്രീയ പോരാളികളിൽ ഒരാളായി സോനം വാങ്ചുക് മാറിയിരിക്കുന്നു. ലഡാക്കിന്റെ പാരിസ്ഥിതികവും സാംസ്കാരികവുമായ സംരക്ഷണത്തിന് വേണ്ടി അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന അഹിംസാത്മകമായ പോരാട്ടങ്ങൾ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
2019-ലെ മാറ്റങ്ങളും ലഡാക്കിന്റെ ആശങ്കകളും: 2019 ഓഗസ്റ്റ് 5-ന് ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ പ്രത്യേക പദവി (Article 370) എടുത്തുകളയുകയും ലഡാക്കിനെ ഒരു പ്രത്യേക കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി (Union Territory) പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോൾ വികസനകാര്യങ്ങളിൽ ലഡാക്ക് അവഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ, ഈ തീരുമാനത്തെ ലഡാക്കിലെ ജനങ്ങൾ തുടക്കത്തിൽ വലിയ ആവേശത്തോടെയാണ് വരവേറ്റത്. എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ തന്നെ ആ ആവേശം വലിയ ആശങ്കകൾക്ക് വഴിമാറി. നിയമസഭ ഇല്ലാത്ത ഒരു കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി ലഡാക്ക് മാറിയതോടെ, പ്രദേശവാസികളല്ലാത്ത ബ്യൂറോക്രാറ്റുകളുടെ കൈകളിലായി ലഡാക്കിന്റെ ഭരണം.
97 ശതമാനത്തിലധികം ഗോത്രവർഗക്കാരുള്ള (Tribal population) ലഡാക്കിലെ ജനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ഭൂമിയിലുള്ള അവകാശങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം ഉടലെടുത്തു. പുറത്തുനിന്നുള്ള വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾ ലഡാക്കിലെ പാരിസ്ഥിതികമായി ദുർബലമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഖനനത്തിനും വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി എത്തുന്നതോടെ തങ്ങളുടെ ഹിമാലയൻ ആവാസവ്യവസ്ഥ തകർന്നടിയുമെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
നാല് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ: ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ലഡാക്കിലെ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനായി തെരുവിലിറങ്ങിയത്. ലേ അപെക്സ് ബോഡി (Apex Body Leh – ABL), കാർഗിൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് അലയൻസ് (Kargil Democratic Alliance – KDA) എന്നീ രണ്ട് വലിയ സംഘടനകൾ ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി കൈകോർത്തു. അവരുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ നാലെണ്ണമായിരുന്നു:
- ലഡാക്കിന് പൂർണ്ണ സംസ്ഥാന പദവി (Statehood) നൽകുക.
- ഗോത്രവർഗക്കാരുടെ ഭൂമിയും അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആറാം ഷെഡ്യൂളിൽ (Sixth Schedule) ലഡാക്കിനെ ഉൾപ്പെടുത്തുക.
- ലേ, കാർഗിൽ എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകമായി രണ്ട് ലോക്സഭാ സീറ്റുകൾ അനുവദിക്കുക.
- ലഡാക്കിലെ യുവജനങ്ങൾക്ക് ജോലി സംവരണം നൽകുക.
ഈ സമരത്തിന്റെ ദേശീയ മുഖമായി സോനം വാങ്ചുക് മാറി. തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം തികച്ചും അഹിംസാത്മകമായ, ഗാന്ധിയൻ സമരമാർഗ്ഗങ്ങളാണ് സ്വീകരിച്ചത്. മൈനസ് 20 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് തണുപ്പിൽ തുറസ്സായ സ്ഥലത്ത് ഉറങ്ങിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം നിരവധി തവണ ‘കാലാവസ്ഥാ നിരാഹാര സമരങ്ങൾ’ (Climate Fasts) നടത്തി. “നഗരങ്ങളിലുള്ളവർ തങ്ങളുടെ ജീവിതശൈലി ലളിതമാക്കുക, എങ്കിൽ മാത്രമേ മലനിരകളിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ജീവിക്കാൻ സാധിക്കൂ” (“Please live simply in the cities, so we may simply live in the mountains”) എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുദ്രാവാക്യം ലോകമെമ്പാടും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു.
2024-25 കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും അറസ്റ്റും: 2024 മാർച്ചിൽ ലഡാക്കിൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ 21 ദിവസത്തെ നീണ്ട നിരാഹാര സമരം വലിയ ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. ഉപ്പും വെള്ളവും മാത്രം കഴിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഈ സമരം ലഡാക്കിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ ദേശീയതലത്തിൽ ചർച്ചയാക്കാൻ സഹായിച്ചു. ചൈനീസ് അതിർത്തിയിലുള്ള മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതും വൻകിട കമ്പനികൾ സോളാർ പാർക്കുകൾക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ഭൂമി കയ്യേറുന്നതും തുറന്നുകാട്ടാൻ അദ്ദേഹം ഒരു ‘പാഷ്മിന മാർച്ച്’ (Pashmina March) പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും ഭരണകൂടം അത് തടഞ്ഞു.
2025 സെപ്റ്റംബറിൽ ലഡാക്കിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ അക്രമാസക്തമായി. സംസ്ഥാന പദവിയും ആറാം ഷെഡ്യൂളും ആവശ്യപ്പെട്ട് നടന്ന സമരങ്ങൾക്ക് നേരെ പോലീസ് വെടിയുതിർക്കുകയും നാല് സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 2025 സെപ്റ്റംബർ 26-ന് സോനം വാങ്ചുകിനെ ദേശസുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം (National Security Act – NSA) അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ജോധ്പൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിൽ അടച്ചു. ഈ അറസ്റ്റ് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തി. ആറുമാസത്തോളം നീണ്ട തടവിനൊടുവിൽ, സുപ്രീംകോടതി ഈ വിഷയം പരിഗണിക്കാനിരിക്കെ, 2026 മാർച്ച് 14-ന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മേലുള്ള NSA കുറ്റങ്ങൾ പിൻവലിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജയിൽ മോചിതനായ ശേഷം, സർക്കാരുമായി വിട്ടുവീഴ്ചകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ചർച്ചകൾക്ക് താൻ തയ്യാറാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയെങ്കിലും ലഡാക്കിന് സംസ്ഥാന പദവി എന്ന നിലപാടിൽ ലഡാക്കിലെ സംഘടനകൾ ഉറച്ചുനിന്നു.
2026-ലെ ഏറ്റവും പുതിയ പോരാട്ടങ്ങൾ: ഡൽഹിയിലെ നിരാഹാര സമരം
ലഡാക്കിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി മാത്രം ശബ്ദമുയർത്തിയിരുന്ന സോനം വാങ്ചുക്, ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളിലേക്കും തന്റെ പോരാട്ടം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതാണ് 2026-ൽ രാജ്യം കണ്ടത്. 2026 ജൂൺ 28-ന് ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ അദ്ദേഹം അനിശ്ചിതകാല നിരാഹാര സമരം ആരംഭിച്ചു. ഈ സമരം പ്രധാനമായും രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയുള്ളതായിരുന്നു.
ഒന്നാമതായി, ഇന്ത്യയിലെ മെഡിക്കൽ പ്രവേശന പരീക്ഷയായ നീറ്റിൽ (NEET) നടന്ന വലിയ ക്രമക്കേടുകൾക്കും ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയ്ക്കും എതിരെ കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (Cockroach Janta Party – CJP) ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകൾക്കൊപ്പം ചേർന്ന് അദ്ദേഹം ശബ്ദമുയർത്തി. ഈ വിഷയത്തിൽ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജി വെക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. രണ്ടാമതായി, ലഡാക്കിലെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്ന തന്റെ സ്ഥിരം ആവശ്യവും അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ചു. ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണത്തിന് പകരം ജനങ്ങളാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സംവിധാനം വേണമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആവശ്യത്തോട് കേന്ദ്രസർക്കാർ അനുകൂലമായി പ്രതികരിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹം പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.
എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ നിരാഹാര സമരം വലിയ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു. പതിനെട്ട് ദിവസങ്ങൾ പിന്നിട്ടപ്പോൾ (2026 ജൂലൈ പകുതിയോടെ), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില ഗുരുതരമായി വഷളായി. എട്ട് കിലോയിലധികം ഭാരം കുറഞ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ അപകടത്തിലാണെന്ന് ഡോക്ടർമാർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഈ ഘട്ടത്തിൽ, അഭിഭാഷകനായ രാകേഷ് കുമാർ സൈനി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഒരു പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി (PIL) ഫയൽ ചെയ്തു. ശാശ്വതമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി വാങ്ചുകിനെ ഉടൻ തന്നെ ഒരു സർക്കാർ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റണമെന്നും, ആവശ്യമെങ്കിൽ ബലമായി ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള ഭക്ഷണം (Liquid diet) നൽകി ജീവൻ രക്ഷിക്കണമെന്നും ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
“സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനാപരമാണെങ്കിലും, ഒരു പൗരനെ സ്വയം ജീവനൊടുക്കാൻ (ഹരാകിരി – Harakiri) അനുവദിക്കരുത്; പൗരന്റെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്” എന്ന് ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ദേവേന്ദ്ര കുമാർ ഉപാധ്യായ, ജസ്റ്റിസ് തേജസ് കരിയ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഈ ഹർജി പരിഗണിക്കുകയും കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളോട് അടിയന്തരമായി വിശദീകരണം ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. സിനിമാ രംഗത്തെ പ്രമുഖരായ ശബാന ആസ്മി, സോണി റസ്ദാൻ തുടങ്ങിയവരും അദ്ദേഹത്തോട് ജീവൻ പണയം വെച്ചുള്ള ഈ സമരം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമരം കേവലം ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രതിഷേധം എന്നതിലുപരി, ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ പൗരാവകാശങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ഇന്ന് മാറിയിരിക്കുന്നു.
ആഗോള സ്വാധീനവും അംഗീകാരങ്ങളും
സോനം വാങ്ചുകിന്റെ സേവനങ്ങൾക്ക് ലോകമെമ്പാടുനിന്നും നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2016-ലെ റോളക്സ് അവാർഡിന് പുറമെ, 2018-ൽ ഏഷ്യയിലെ നോബൽ സമ്മാനം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ‘രമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡ്’ (Ramon Magsaysay Award) അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിൽ അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്ന മാറ്റങ്ങൾക്കും, സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും സാംസ്കാരികവുമായ പുരോഗതിക്കായി ശാസ്ത്രത്തെ പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിച്ചതിനുമാണ് ഈ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയത്. ഇതുകൂടാതെ GQ മെൻ ഓഫ് ദി ഇയർ പുരസ്കാരം, വിവിധ പരിസ്ഥിതി പുരസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയും അദ്ദേഹം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
സോനം വാങ്ചുക് എന്ന വ്യക്തിത്വം നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രചോദനങ്ങളിലൊന്നാണ്. തനിക്ക് ലഭിച്ച എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബിരുദം ഉപയോഗിച്ച് വലിയ നഗരങ്ങളിൽ കോടികൾ സമ്പാദിക്കാമായിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത് തന്റെ ഗ്രാമത്തിലെ പരാജയപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികളെ ശാക്തീകരിക്കാനാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ച് എയർകണ്ടീഷൻ ചെയ്ത മുറികളിലിരുന്ന് സംസാരിക്കുന്നതിന് പകരം, അദ്ദേഹം മഞ്ഞുമലകൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് പ്രായോഗിക പരിഹാരങ്ങൾ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
ഇന്ന്, 2026-ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോരാട്ടങ്ങൾ അധികാര വർഗ്ഗത്തിന് നേരെയുള്ള ഒരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. ലഡാക്കിലെ ഹിമാനികൾ (Glaciers) ഉരുകിത്തീരുന്നതും അവിടുത്തെ ദുർബലമായ പരിസ്ഥിതി വൻകിട കുത്തകകൾക്ക് മുന്നിൽ അടിയറവ് പറയുന്നതും നോക്കിനിൽക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറല്ല. ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങൾക്കും ജനാധിപത്യത്തിനും വേണ്ടി, തന്റെ ജീവൻ തന്നെ പണയം വെച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന ഈ അഹിംസാത്മക പോരാട്ടങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ സുവർണ്ണ ലിപികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടും. “പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി ലളിതമായി ജീവിക്കുക” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാഠം ലഡാക്കിന് മാത്രമല്ല, മനുഷ്യരാശിക്കാകെ നൽകുന്ന ഒരു വലിയ മുന്നറിയിപ്പാണ്.
