സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ എന്താണ്, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ എന്താണ്, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

🔗 Share Article

മൊബൈൽ ഫോണുകൾ നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു ഭാഗമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും, നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാധാരണ സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകൾക്ക് ഒരു വലിയ പരിമിതിയുണ്ട്; അവ സെൽ ടവറുകളെ (Cell Towers) ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വനപ്രദേശങ്ങൾ, നടുക്കടൽ, പർവ്വതമുകളുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ മൊബൈൽ ടവറുകൾ ഇല്ലാത്ത വിദൂര പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സാധാരണ മൊബൈൽ ഫോണുകൾക്ക് സിഗ്നൽ ലഭിക്കില്ല. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആശയവിനിമയത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ (Satellite Phones) അഥവാ സാറ്റ്ഫോണുകൾ (Satphones).

സാധാരണ മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഭൂമിയിലെ ടവറുകൾക്ക് പകരം ബഹിരാകാശത്തുള്ള കൃത്രിമ ഉപഗ്രഹങ്ങളുമായി (Satellites) നേരിട്ട് ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചാണ് ഇവ ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്നത്. ഈ ലേഖനത്തിൽ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ എന്താണെന്നും, അവ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്നും, അവയുടെ ഉപയോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?

ഒരു സാധാരണ മൊബൈൽ ഫോൺ നമ്മൾ സംസാരിക്കുന്ന ശബ്ദത്തെ റേഡിയോ തരംഗങ്ങളാക്കി മാറ്റി ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള സെൽ ടവറിലേക്ക് അയക്കുന്നു. അവിടെ നിന്ന് ഫൈബർ ഒപ്റ്റിക് കേബിളുകൾ വഴിയോ മറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ വഴിയോ അത് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നു. എന്നാൽ ടവറുകൾ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഈ സംവിധാനം പരാജയപ്പെടുന്നു.

ഇവിടെയാണ് സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണിന്റെ പ്രസക്തി. നിങ്ങൾ ഒരു സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണിൽ നിന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ നടക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. സിഗ്നൽ പ്രക്ഷേപണം (Signal Transmission): ഫോൺ നിങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തെ ഡാറ്റയാക്കി മാറ്റി ആകാശത്തുള്ള ഉപഗ്രഹത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് റേഡിയോ സിഗ്നലുകളായി അയക്കുന്നു. ഇതിനായി സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണിന് പുറത്തേക്ക് നിൽക്കുന്ന വലിയ ആന്റിനകൾ ആവശ്യമാണ്.
2. ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ പങ്ക് (Satellite Reception): ബഹിരാകാശത്തുള്ള ഉപഗ്രഹം ഈ സിഗ്നൽ സ്വീകരിക്കുന്നു.
3. ഭൂമിയിലെ സ്റ്റേഷൻ (Earth Station / Gateway): ഉപഗ്രഹം ഈ സിഗ്നലിനെ ഭൂമിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രൗണ്ട് സ്റ്റേഷനിലേക്ക് (ഗേറ്റ്‌വേ) തിരികെ അയക്കുന്നു.
4. ലക്ഷ്യസ്ഥാനം (Destination): ഗ്രൗണ്ട് സ്റ്റേഷൻ ഈ കോളിനെ പബ്ലിക് ടെലിഫോൺ നെറ്റ്‌വർക്കിലേക്കോ (PSTN) അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണിലേക്കോ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

സാറ്റലൈറ്റ് നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ തരങ്ങൾ

സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ പ്രധാനമായും രണ്ട് തരം ഉപഗ്രഹ ശൃംഖലകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്:

1. ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റ് (LEO – Low Earth Orbit)

• ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 500 മുതൽ 1500 കിലോമീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിലാണ് ഈ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
• ഇവ ഭൂമിയെ അതിവേഗം വലംവെച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു (സാധാരണയായി 1-2 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഒരു തവണ).
• ഭൂമിയോട് വളരെ അടുത്തായതിനാൽ സിഗ്നൽ താമസം (Latency) വളരെ കുറവാണ്. അതുകൊണ്ട് വോയ്‌സ് കോളുകൾ വളരെ വ്യക്തമായിരിക്കും.
• ഭൂമി മുഴുവൻ കവർ ചെയ്യുന്നതിനായി ഇത്തരം ധാരാളം ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ആവശ്യമാണ് (ഉദാഹരണത്തിന് ഇറിഡിയം നെറ്റ്‌വർക്കിന് 66 ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്).
• ചെറിയ വലിപ്പമുള്ള ഫോണുകൾ മതിയാകും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ വലിയൊരു ഗുണം.

2. ജിയോസ്റ്റേഷണറി ഓർബിറ്റ്

• ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് മുകളിൽ ഏകദേശം 35,000 കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ് ഇവ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
• ഭൂമി കറങ്ങുന്ന അതേ വേഗതയിൽ തന്നെ കറങ്ങുന്നതിനാൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഉപഗ്രഹം ഒരേ സ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്നതായി തോന്നും.
• വെറും 3 അല്ലെങ്കിൽ 4 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ ലോകത്തിന്റെ ഒട്ടുമിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും (ഉത്തര-ദക്ഷിണ ധ്രുവങ്ങൾ ഒഴികെ) കവറേജ് നൽകാൻ സാധിക്കും.
• ദൂരം വളരെ കൂടുതലായതിനാൽ കോൾ ചെയ്യുമ്പോൾ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ ചെറിയൊരു താമസം (Latency) അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.
• ഇൻമാർസാറ്റ് (Inmarsat), തുരായ (Thuraya) എന്നിവ GEO നെറ്റ്‌വർക്കുകൾക്ക് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

ആരൊക്കെയാണ് സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്?

സാധാരണക്കാർക്ക് സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകളുടെ ആവശ്യമില്ല. എന്നാൽ ചില പ്രത്യേക മേഖലകളിൽ ഇവ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്:

• സൈന്യവും പ്രതിരോധ സേനയും (Military and Defense): രഹസ്യവും സുരക്ഷിതവുമായ ആശയവിനിമയത്തിനും, അതിർത്തികളിലും യുദ്ധമുഖങ്ങളിലും ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതിനും സൈന്യം സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• നാവികർ (Maritime Sector): നടുക്കടലിൽ സെൽ ടവറുകൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ കപ്പലുകളിലെ ക്യാപ്റ്റന്മാർക്കും നാവികർക്കും കരയുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ സാറ്റ്ഫോണുകൾ മാത്രമാണ് ആശ്രയം.
• വ്യോമയാന മേഖല (Aviation): വിമാനങ്ങൾ സമുദ്രങ്ങൾക്ക് മുകളിലൂടെയും മറ്റും പറക്കുമ്പോൾ ആശയവിനിമയത്തിനായി ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• സാഹസിക സഞ്ചാരികൾ (Adventure Travelers & Mountaineers): എവറസ്റ്റ് പോലെയുള്ള കൊടുമുടികൾ കയറുന്നവരും, കൊടുംകാടുകളിൽ ട്രെക്കിംഗ് നടത്തുന്നവരും അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിൽ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കാൻ ഇവ കരുതുന്നു.
• ദുരന്തനിവാരണ സേന (Disaster Management): ഭൂകമ്പം, സുനാമി, ചുഴലിക്കാറ്റ് തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ സാധാരണ മൊബൈൽ ടവറുകൾ തകർന്നുവീഴാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനം ഏകോപിപ്പിക്കാൻ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
• മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ (Journalists): യുദ്ധബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നോ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നോ തത്സമയ വാർത്തകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ മാധ്യമ പ്രവർത്തകർ ഇവ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

പ്രധാന സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ സേവനദാതാക്കൾ

ലോകത്ത് പ്രധാനമായും നാല് സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ സേവനദാതാക്കളാണുള്ളത്:

1. ഇറിഡിയം (Iridium): LEO ഉപഗ്രഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇറിഡിയം ലോകം മുഴുവൻ (ധ്രുവപ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 100%) കവറേജ് നൽകുന്ന ഒരേയൊരു നെറ്റ്‌വർക്കാണ്.
2. ഇൻമാർസാറ്റ് (Inmarsat): ജിയോസ്റ്റേഷണറി ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇവർ പ്രധാനമായും കപ്പലുകൾക്കും ഗവണ്മെന്റ് ഏജൻസികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള വലിയ ടെർമിനലുകളും ഫോണുകളും നിർമ്മിക്കുന്നു.
3. തുരായ (Thuraya): യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, ഓസ്‌ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ കവറേജ് നൽകുന്ന മറ്റൊരു GEO അധിഷ്ഠിത നെറ്റ്‌വർക്ക്.
4. ഗ്ലോബൽസ്റ്റാർ (Globalstar): പ്രധാനമായും അമേരിക്ക, യൂറോപ്പ് തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന LEO നെറ്റ്‌വർക്ക്.

സാധാരണ മൊബൈൽ ഫോണും സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം

സവിശേഷത	സാധാരണ മൊബൈൽ ഫോൺ (സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ)	സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ
ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗം	സെൽ ടവറുകൾ (Cell Towers)	ഉപഗ്രഹങ്ങൾ (Satellites)
കവറേജ് (Coverage)	ടവറുകൾ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം പരിമിതം	ആകാശം കാണാൻ കഴിയുന്ന എവിടെയും (ആഗോള തലം)
ഉപകരണത്തിന്റെ വലിപ്പം	വളരെ ചെറുതും ഭാരം കുറഞ്ഞതും	അല്പം വലുതും പുറത്തേക്ക് നിൽക്കുന്ന ആന്റിന ഉള്ളതും
വോയ്‌സ്/ഡാറ്റാ നിലവാരം	വളരെ മികച്ച വോയ്‌സ് ക്ലാരിറ്റി, അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റ് (4G/5G)	വോയ്‌സ് ക്ലാരിറ്റി കുറവായിരിക്കും, ഇന്റർനെറ്റ് വേഗത വളരെ കുറവാണ്
ഉപകരണത്തിന്റെ വില	വളരെ കുറഞ്ഞ വില മുതൽ ലഭ്യമാണ്	ഉപകരണത്തിന് വളരെ ഉയർന്ന വില നൽകണം
കോൾ നിരക്ക് (Call Rates)	അൺലിമിറ്റഡ് പ്ലാനുകളും കുറഞ്ഞ നിരക്കുകളും	ഒരു മിനിറ്റിന് വളരെ ഉയർന്ന തുക ഈടാക്കുന്നു
ബാറ്ററി ലൈഫ്	ശരാശരി 1-2 ദിവസം	ഉയർന്ന ബാറ്ററി ശേഷി (പല ദിവസങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കും)

ഇന്ത്യയിലെ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ നിയമങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിൽ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വളരെ കർശനമായ നിയമങ്ങളാണുള്ളത്. ഇതിന് പ്രധാന കാരണം സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും തീവ്രവാദ ഭീഷണികളുമാണ്. 2008-ലെ മുംബൈ ഭീകരാക്രമണത്തിൽ (26/11) ഭീകരർ ആശയവിനിമയത്തിനായി സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

• നിരോധനം: ഇന്ത്യയിൽ ഇറിഡിയം (Iridium), തുരായ (Thuraya) എന്നീ കമ്പനികളുടെ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾക്ക് പൂർണ്ണ നിരോധനമുണ്ട്. ഇവ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതും ഉപയോഗിക്കുന്നതും ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റമാണ്.
• അനുമതിയുള്ള സേവനം: സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള BSNL (ഭാരത് സഞ്ചാർ നിഗം ലിമിറ്റഡ്) മുഖേന നൽകുന്ന Inmarsat സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾക്ക് മാത്രമാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിയമപരമായി അനുമതിയുള്ളത്.
• ആർക്കൊക്കെ ഉപയോഗിക്കാം: സാധാരണക്കാർക്ക് ഇന്ത്യയിൽ സാറ്റലൈറ്റ് ഫോൺ ലഭിക്കുക വളരെ പ്രയാസമാണ്. ദുരന്തനിവാരണ ഏജൻസികൾ, സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, പ്രതിരോധ സേനകൾ, പ്രത്യേക അനുമതി വാങ്ങിയ കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനികൾ എന്നിവർക്ക് മാത്രമേ BSNL ഇത് നൽകുന്നുള്ളൂ. ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ വകുപ്പിന്റെ (DoT) കർശന പരിശോധനകൾക്ക് ശേഷം മാത്രമാണ് ഈ കണക്ഷൻ അനുവദിക്കുന്നത്.

സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകളുടെ ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും

ഗുണങ്ങൾ

• എവിടെയും കവറേജ്: ഭൂമിയിൽ ആകാശം കാണാൻ കഴിയുന്ന ഏത് കോണിൽ നിന്നും ലോകത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് വിളിക്കാം.
• വിശ്വസനീയത (Reliability): പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഭൂമിയിലെ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ തകർന്നാലും സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ സുരക്ഷിതമായി പ്രവർത്തിക്കും.
• ദൃഢത (Durability): കടുത്ത ചൂട്, തണുപ്പ്, മഴ, പൊടി എന്നിവയെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലുള്ള ‘Rugged’ ഡിസൈനിലാണ് ഇവ നിർമ്മിക്കുന്നത്.

ദോഷങ്ങൾ

• ഉയർന്ന ചെലവ്: ഫോണുകൾക്കും, പ്രതിമാസ സബ്‌സ്‌ക്രിപ്‌ഷനും, കോൾ ചാർജുകൾക്കും സാധാരണക്കാരന് താങ്ങാൻ കഴിയാത്തത്ര വിലയാണ്.
• കെട്ടിടങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല: ഉപഗ്രഹവുമായി നേർരേഖയിലുള്ള ബന്ധം (Line of Sight) ആവശ്യമായതിനാൽ കെട്ടിടങ്ങൾക്കുള്ളിലോ കൊടും കാടുകളിലോ ഇവ ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കില്ല. എപ്പോഴും തുറസായ സ്ഥലത്ത് നിൽക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
• കാലതാമസം (Latency): ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വളരെ അകലെയായതിനാൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ചെറിയൊരു കാലതാമസം (Delay) അനുഭവപ്പെടും.

സാറ്റലൈറ്റ് ഫോണുകൾ സാധാരണക്കാർക്ക് അവരുടെ ദൈനംദിന ഉപയോഗത്തിനുള്ളതല്ല. എന്നാൽ ജീവൻ രക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും, സുരക്ഷാ മേഖലയിലും, സാഹസിക യാത്രകളിലും ഇവ നൽകുന്ന സേവനം വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യ അതിവേഗം വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വരും കാലങ്ങളിൽ ആപ്പിൾ (Apple SOS via Satellite), സ്റ്റാർലിങ്ക് (Starlink Direct to Cell) പോലെയുള്ള പുതിയ കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾ വരുന്നതോടെ സാധാരണ സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളിൽ തന്നെ സാറ്റലൈറ്റ് കവറേജ് ലഭ്യമാകുന്ന ഒരു കാലം വിദൂരമല്ല. ഇത് ആശയവിനിമയ ലോകത്ത് മറ്റൊരു വിപ്ലവത്തിന് വഴിയൊരുക്കും.