ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ജീവനാഡിയാണ് നമ്മുടെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം. സമ്പാദ്യം ഉള്ളവരിൽ നിന്ന് പണം സ്വീകരിച്ച്, സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്‌ക്കും സംരംഭങ്ങൾക്കും വ്യക്തിഗത ആവശ്യങ്ങൾക്കും പണം ആവശ്യമുള്ളവരിലേക്ക് അത് എത്തിക്കുന്ന അതിബൃഹത്തായ ഒരു ശൃംഖലയാണിത്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണ്.

ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നും, റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ (RBI) റോളും, വിവിധ ബാങ്കുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച വിശദമായ വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു.

1. ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്ക്: റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI)

ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും മുകളിലാണ് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (RBI) സ്ഥാനം. 1935-ൽ സ്ഥാപിതമാവുകയും 1949-ൽ ദേശസാൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ആർ.ബി.ഐ, സാധാരണക്കാരുമായി നേരിട്ട് ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്നില്ല. പകരം, രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ ബാങ്കുകളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന “ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്ക്” ആയും കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ബാങ്കായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Play Quiz

രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് ആർ.ബി.ഐ-യുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. സാമ്പത്തിക വളർച്ച ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം പണപ്പെരുപ്പം (Inflation) നിയന്ത്രിക്കുക എന്ന വലിയ ദൗത്യവും അവർക്കാണ്.

ആർ.ബി.ഐ-യുടെ പ്രധാന ചുമതലകൾ

കറൻസി വിതരണം: ഒരു രൂപ നോട്ട് ഒഴികെയുള്ള (ഇത് പുറത്തിറക്കുന്നത് കേന്ദ്ര ധനകാര്യ മന്ത്രാലയമാണ്) രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ കറൻസികളും അച്ചടിക്കുന്നതും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും ആർ.ബി.ഐ ആണ്. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ആവശ്യകത അനുസരിച്ചാണ് പണം അച്ചടിക്കുന്നത്.
സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക്: വ്യക്തികൾ ബാങ്കിൽ അക്കൗണ്ട് തുടങ്ങുന്നതുപോലെ, കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് ആർ.ബി.ഐ-യിൽ അക്കൗണ്ടുകളുണ്ട്. സർക്കാരിന്റെ വരവ്-ചെലവുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതും, സർക്കാരിന് വേണ്ടി കടപ്പത്രങ്ങൾ (Government Securities) ഇറക്കി പണം കണ്ടെത്തുന്നതും റിസർവ് ബാങ്കാണ്.
വിദേശ നാണ്യ ശേഖരത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം: രാജ്യത്തെ ഡോളർ, യൂറോ, സ്വർണ്ണം തുടങ്ങിയ വിദേശ നാണ്യ ശേഖരം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് ആർ.ബി.ഐ ആണ്. രൂപയുടെ മൂല്യത്തിൽ പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന വലിയ മാറ്റങ്ങൾ തടയാൻ വിപണിയിൽ ഡോളർ വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇതിലെ പ്രധാന നടപടി.
നിയന്ത്രണവും മേൽനോട്ടവും: പുതിയ ബാങ്കുകൾക്ക് ലൈസൻസ് നൽകുക, അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ചട്ടങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുക, ഓഡിറ്റ് നടത്തുക, നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്ന ബാങ്കുകൾക്ക് പിഴ ഈടാക്കുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ആർ.ബി.ഐ നിർവ്വഹിക്കുന്നു.

പണനയം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ (Monetary Policy Tools)

വിപണിയിലെ പണലഭ്യത നിയന്ത്രിക്കാൻ മോണിറ്ററി പോളിസി കമ്മിറ്റി (MPC) വഴി ആർ.ബി.ഐ ചില പ്രത്യേക ടൂളുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു:

1. റിപ്പോ നിരക്ക് (Repo Rate) രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പലിശ നിരക്കാണിത്. വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് പണത്തിന് ആവശ്യകത വരുമ്പോൾ ആർ.ബി.ഐ-യിൽ നിന്ന് ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് വായ്പയെടുക്കും. ഈ വായ്പയ്ക്ക് ആർ.ബി.ഐ ഈടാക്കുന്ന പലിശയാണ് റിപ്പോ നിരക്ക്.

പ്രവർത്തനം: പണപ്പെരുപ്പം കൂടുതലാണെങ്കിൽ, ആർ.ബി.ഐ റിപ്പോ നിരക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കും. അപ്പോൾ ബാങ്കുകൾക്ക് പണം കടമെടുക്കാൻ കൂടുതൽ ചെലവ് വരും. ഈ അധിക ചെലവ് ബാങ്കുകൾ സാധാരണക്കാരുടെ ഭവന വായ്പ, വാഹന വായ്പ എന്നിവയുടെ പലിശ നിരക്ക് കൂട്ടി ഈടാക്കുന്നു. പലിശ കൂടുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ വായ്പയെടുക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുകയും, അത് പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

2. കരുതൽ ധന അനുപാതം (Cash Reserve Ratio – CRR) ബാങ്കുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന മുഴുവൻ നിക്ഷേപങ്ങളും അവർക്ക് വായ്പയായി നൽകാൻ കഴിയില്ല. ആകെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം നിർബന്ധമായും ആർ.ബി.ഐ-യിൽ പണമായി സൂക്ഷിക്കണം. ഇതിനെയാണ് CRR എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ തുകയ്ക്ക് ബാങ്കുകൾക്ക് പലിശയൊന്നും ലഭിക്കില്ല. വിപണിയിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് പണം പിൻവലിക്കാൻ ആർ.ബി.ഐ CRR വർദ്ധിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

3. നിയമാനുസൃത ദ്രവത്വ അനുപാതം (Statutory Liquidity Ratio – SLR) CRR-ന് പുറമെ, ബാങ്കുകൾ അവരുടെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശതമാനം സ്വർണ്ണമായോ സുരക്ഷിതമായ സർക്കാർ കടപ്പത്രങ്ങളായോ (Government Bonds) സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനെയാണ് SLR എന്ന് പറയുന്നത്. ഇതിൽ നിന്ന് ബാങ്കുകൾക്ക് പലിശ ലഭിക്കുമെങ്കിലും, ഈ തുക സാധാരണക്കാർക്ക് വായ്പയായി നൽകാൻ കഴിയില്ല.

Live Activity Feed

Stay in the loop with real-time updates and community action.

Connect with Players

Discover new friends and build your community network today.

2. ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് വ്യവസ്ഥയുടെ ഘടന

എല്ലാ ബാങ്കുകളും ഒരുപോലെയല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 1934-ലെ ആർ.ബി.ഐ നിയമപ്രകാരം ബാങ്കുകളെ പ്രധാനമായും ഷെഡ്യൂൾഡ് ബാങ്കുകൾ എന്നും നോൺ-ഷെഡ്യൂൾഡ് ബാങ്കുകൾ എന്നും രണ്ടായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. നാം ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന മിക്കവാറും എല്ലാ ബാങ്കുകളും ഷെഡ്യൂൾഡ് ബാങ്കുകളാണ്.

എ. വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ

ലാഭലക്ഷ്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വലിയ സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങളാണിവ.

പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾ (Public Sector Banks – PSBs): സർക്കാരിന് 51 ശതമാനത്തിലധികം ഓഹരിയുള്ള ബാങ്കുകളാണിവ. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (SBI), പഞ്ചാബ് നാഷണൽ ബാങ്ക് (PNB) എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങൾ. സർക്കാരിന്റെ ക്ഷേമപദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിലും കാർഷിക മേഖലയ്ക്കും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനും വായ്പ നൽകുന്നതിലും ഇവർ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
സ്വകാര്യ ബാങ്കുകൾ (Private Sector Banks): സ്വകാര്യ വ്യക്തികൾക്കോ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ ഭൂരിഭാഗം ഓഹരിയുള്ള ബാങ്കുകളാണിത് (ഉദാ: HDFC, ICICI, Axis). മികച്ച സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സേവനങ്ങൾക്കും വ്യക്തിഗത വായ്പകൾക്കും (ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ, പേഴ്സണൽ ലോണുകൾ) ഇവർ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
വിദേശ ബാങ്കുകൾ: ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ബാങ്കുകൾ (ഉദാ: Citibank, Standard Chartered). വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾക്കും വൻകിട നിക്ഷേപകർക്കുമാണ് ഇവർ കൂടുതൽ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നത്.
റീജിയണൽ റൂറൽ ബാങ്കുകൾ (RRBs): ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1975-ൽ ആരംഭിച്ച ബാങ്കുകളാണിത്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ (50%), സംസ്ഥാന സർക്കാർ (15%), ഒരു സ്പോൺസർ ബാങ്ക് (35%) എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ഇത് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഗ്രാമീൺ ബാങ്ക് ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്.

ബി. സഹകരണ ബാങ്കുകൾ

വാണിജ്യ ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി “ലാഭവുമില്ല, നഷ്ടവുമില്ല” എന്ന തത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവയാണ് സഹകരണ ബാങ്കുകൾ. ഇതിലെ അംഗങ്ങൾ തന്നെയാണ് ബാങ്കിന്റെ ഉടമകൾ. നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ അർബൻ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കുകളും (UCBs), ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ പ്രൈമറി അഗ്രികൾച്ചറൽ ക്രെഡിറ്റ് സൊസൈറ്റികളും (PACS) പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സി. പുതിയ കാലത്തെ ബാങ്കുകൾ

സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ (Financial Inclusion) ലക്ഷ്യമാക്കി ആർ.ബി.ഐ പുതിയതായി രൂപീകരിച്ച ചില പ്രത്യേക ബാങ്കുകളുണ്ട്:

പേയ്‌മെന്റ് ബാങ്കുകൾ (Payments Banks): എയർടെൽ പേയ്‌മെന്റ് ബാങ്ക്, പേടിഎം, ഇന്ത്യ പോസ്റ്റ് പേയ്‌മെന്റ് ബാങ്ക് എന്നിവ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. ഇവർക്ക് പരമാവധി 2 ലക്ഷം രൂപ വരെയേ ഒരാളിൽ നിന്ന് നിക്ഷേപമായി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയൂ. ഇവർക്ക് വായ്പകളോ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകളോ നൽകാൻ നിയമപരമായി അധികാരമില്ല.
സ്മോൾ ഫിനാൻസ് ബാങ്കുകൾ (Small Finance Banks): ഇസാഫ് (ESAF), ഇക്വിറ്റാസ് (Equitas) എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങൾ. നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനും വായ്പ നൽകാനും ഇവർക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ നൽകുന്ന വായ്പയുടെ 75 ശതമാനവും മുൻഗണനാ വിഭാഗങ്ങൾക്കായിരിക്കണം (ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ, കൃഷി) എന്ന വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.

ഡി. വികസന ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ (DFIs)

സാധാരണക്കാർക്കായുള്ള ബാങ്കിംഗിന് പകരം, പ്രത്യേക മേഖലകളുടെ വികസനത്തിനായി സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളാണിവ.

NABARD: കൃഷി, ഗ്രാമവികസനം എന്നിവയ്ക്കായി.
SIDBI: ചെറുകിട-ഇടത്തരം വ്യവസായങ്ങൾക്ക് (MSME).
EXIM Bank: കയറ്റുമതി-ഇറക്കുമതി വ്യാപാരങ്ങൾക്ക്.

3. ഒരു ബാങ്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?

ബാങ്കിന്റെ അടിസ്ഥാന ബിസിനസ്സ് മോഡൽ വളരെ ലളിതമാണ്: കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് നിക്ഷേപകരിൽ നിന്ന് പണം വാങ്ങുക, ഉയർന്ന പലിശയ്ക്ക് അത് മറ്റുള്ളവർക്ക് വായ്പയായി നൽകുക.

നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൽ (Liabilities)

ജനങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങൾ ബാങ്കുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഒരു ബാധ്യതയാണ് (Liability), കാരണം ആ പണം തിരികെ നൽകേണ്ടതുണ്ട്.

CASA അക്കൗണ്ടുകൾ: കറന്റ് അക്കൗണ്ടുകളും സേവിംഗ്സ് അക്കൗണ്ടുകളും ഇതിൽപ്പെടുന്നു. കറന്റ് അക്കൗണ്ടിന് പലിശയൊന്നും ലഭിക്കില്ല. സേവിംഗ്സ് അക്കൗണ്ടിന് വളരെ കുറഞ്ഞ പലിശ (ഏകദേശം 2.5% – 3.5%) മാത്രമേ നൽകേണ്ടതുള്ളൂ. അതുകൊണ്ട് CASA നിക്ഷേപങ്ങൾ കൂടുതലുള്ള ബാങ്കുകൾക്ക് വലിയ ലാഭമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയും.
സ്ഥിര നിക്ഷേപങ്ങൾ (Fixed Deposits): ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക് പണം നിക്ഷേപിക്കുന്ന രീതി. ഇതിന് ബാങ്കുകൾ ഉയർന്ന പലിശ നൽകുന്നു.

വായ്പകൾ നൽകൽ (Assets)

ബാങ്കുകളുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗമാണ് വായ്പകൾ (Assets).

റീട്ടെയിൽ വായ്പകൾ: ഭവന വായ്പ, വാഹന വായ്പ, വ്യക്തിഗത വായ്പ തുടങ്ങിയവ. ഇവയ്ക്ക് വീടോ വാഹനമോ ഈടായി നൽകുന്നതിനാൽ നഷ്ടസാധ്യത താരതമ്യേന കുറവാണ്.
കോർപ്പറേറ്റ് വായ്പകൾ: വൻകിട കമ്പനികൾക്ക് വ്യവസായങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നതിന് നൽകുന്ന കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വായ്പകൾ. ഇവിടെ പലിശ നിരക്ക് കുറവായിരിക്കുമെങ്കിലും, തിരിച്ചടവ് മുടങ്ങിയാൽ ബാങ്കിന് വലിയ സാമ്പത്തിക നഷ്ടമുണ്ടാകും.

ലാഭം കണക്കാക്കുന്നത് എങ്ങനെ? (Spread and NIM)

നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകുന്ന പലിശയും, വായ്പക്കാരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന പലിശയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെയാണ് സ്പ്രെഡ് (Spread) എന്ന് പറയുന്നത്. ഒരു ബാങ്ക് എത്രത്തോളം കാര്യക്ഷമമായാണ് ലാഭമുണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് അളക്കാൻ നെറ്റ് ഇന്ററസ്റ്റ് മാർജിൻ (NIM) എന്ന സൂചിക ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച സ്വകാര്യ ബാങ്കുകൾക്ക് 4.0% മുതൽ 4.5% വരെ മികച്ച NIM ഉണ്ട്.

മുൻഗണനാ വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള വായ്പ

ബാങ്കുകൾക്ക് ലാഭം മാത്രം നോക്കി വൻകിടക്കാർക്ക് മാത്രം വായ്പ നൽകാൻ കഴിയില്ല. ആർ.ബി.ഐ നിയമപ്രകാരം ബാങ്കുകൾ നൽകുന്ന മൊത്തം വായ്പയുടെ 40 ശതമാനം മുൻഗണനാ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് (കൃഷി, ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ, ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾ) നൽകിയിരിക്കണം. ഇതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയാൽ നബാർഡ് (NABARD) നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രത്യേക ഫണ്ടിലേക്ക് ബാങ്കുകൾ വളരെ കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് പണം നിക്ഷേപിക്കേണ്ടി വരും.

കിട്ടാക്കടങ്ങൾ

ബാങ്കുകൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ് കിട്ടാക്കടങ്ങൾ. ഒരു വായ്പയുടെ തിരിച്ചടവോ പലിശയോ തുടർച്ചയായി 90 ദിവസം (3 മാസം) മുടങ്ങിയാൽ, ആ വായ്പയെ കിട്ടാക്കടം അഥവാ NPA ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. NPA വർദ്ധിക്കുന്നത് ബാങ്കിന്റെ ലാഭത്തെയും നിലനിൽപ്പിനെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കും. ഇതൊഴിവാക്കാൻ ബാങ്കുകൾ തങ്ങളുടെ ലാഭത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മുൻകരുതലായി (Provisioning) മാറ്റിവെക്കേണ്ടതുണ്ട്.

4. ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവവും പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളും

നാഷണൽ പേയ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (NPCI) യുടെ വരവോടെ ഇന്ത്യയിലെ പണമിടപാട് രീതികൾ അടിമുടി മാറി. ചെക്കുകളും വലിയ ലെഡ്ജറുകളും മാറി, മൊബൈൽ ഫോണുകളിലൂടെ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് പണമയക്കാവുന്ന രീതിയിലേക്ക് ബാങ്കിംഗ് മാറി.

RTGS (Real Time Gross Settlement): വലിയ തുകകൾ (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത് 2 ലക്ഷം രൂപ) അപ്പപ്പോൾ തന്നെ മറ്റൊരു അക്കൗണ്ടിലേക്ക് മാറ്റാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സംവിധാനമാണിത്. ഇത് 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
NEFT (National Electronic Funds Transfer): ചെറിയ തുകകൾ അയക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സംവിധാനം. എന്നാൽ ഇവിടെ പണം അപ്പപ്പോൾ പോവുകയില്ല; പകരം ഓരോ അരമണിക്കൂർ കൂടുമ്പോഴുള്ള ബാച്ചുകളായാണ് ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്നത്.
IMPS (Immediate Payment Service): 24 മണിക്കൂറും തത്സമയം പണമയക്കാൻ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ച സംവിധാനം. ഇതിൽ അക്കൗണ്ട് നമ്പറും IFSC കോഡും ഉപയോഗിച്ചാണ് പണമയക്കുന്നത്.
UPI (Unified Payments Interface): ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവമാണ് UPI. അക്കൗണ്ട് നമ്പറുകൾ ഓർമ്മിച്ചുവെക്കുന്നതിന് പകരം, ഒരു വിർച്വൽ പേയ്‌മെന്റ് അഡ്രസ്സോ (VPA) ക്യുആർ കോഡോ (QR code) ഉപയോഗിച്ച് ഗൂഗിൾ പേ, ഫോൺപേ പോലെയുള്ള ആപ്പുകൾ വഴി സുരക്ഷിതമായി പണമയക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ലോകത്ത് തന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്ന ഒരു സിസ്റ്റമായി UPI മാറിയിട്ടുണ്ട്.

5. നിയന്ത്രണങ്ങളും നിക്ഷേപകരുടെ സുരക്ഷയും

ജനങ്ങളുടെ പണം ഉപയോഗിച്ചാണ് ബാങ്കുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അവരുടെ സ്വന്തം മൂലധനം (Capital) വളരെ കുറവായിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ നിക്ഷേപകരുടെ പണം സുരക്ഷിതമാണെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ ശക്തമായ നിയമങ്ങളുണ്ട്.

മൂലധന പര്യാപ്തതാ അനുപാതം (Capital Adequacy Ratio – CAR)

അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് മാനദണ്ഡങ്ങളായ ബേസൽ നോംസ് (Basel Norms) പ്രകാരം, വായ്പകൾ നൽകുന്നതിലെ റിസ്ക് കണക്കിലെടുത്ത് ബാങ്കുകൾ സ്വന്തമായി ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം പണം മാറ്റിവെക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് നിർബന്ധമായും 9% മൂലധന പര്യാപ്തതാ അനുപാതം ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് ആർ.ബി.ഐ നിഷ്കർഷിക്കുന്നു.

പ്രോംപ്റ്റ് കറക്റ്റീവ് ആക്ഷൻ (Prompt Corrective Action – PCA)

ഒരു ബാങ്കിന്റെ കിട്ടാക്കടം പരിധിയിൽ കൂടുതൽ വർദ്ധിക്കുകയോ, അവരുടെ മൂലധനം കുറയുകയോ ചെയ്താൽ ആർ.ബി.ഐ ഉടൻ തന്നെ അവരെ PCA ഫ്രെയിംവർക്കിൽ ഉൾപ്പെടുത്തും. ഇത് ഒരുതരം സാമ്പത്തിക ഐ.സി.യു (ICU) ആണ്. ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടാൽ ആ ബാങ്കിന് പുതിയ ബ്രാഞ്ചുകൾ തുറക്കാനോ, വലിയ വായ്പകൾ നൽകാനോ, ഓഹരി ഉടമകൾക്ക് ലാഭവിഹിതം (Dividend) നൽകാനോ കഴിയില്ല. ബാങ്കിന്റെ സാമ്പത്തിക നില മെച്ചപ്പെടുന്നതുവരെ ഈ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടരും.

DICGC: നിങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങൾക്കുള്ള ഇൻഷുറൻസ്

എത്ര നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു ബാങ്ക് തകർന്നുപോയാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? ജനങ്ങൾ ഭയപ്പെടാതിരിക്കാൻ രാജ്യത്ത് ഡിപ്പോസിറ്റ് ഇൻഷുറൻസ് (DICGC – Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation) എന്നൊരു സംവിധാനമുണ്ട്. ഇതനുസരിച്ച്, ഏതെങ്കിലും ഒരു ബാങ്ക് പൊളിഞ്ഞാൽ, അവിടെയുള്ള ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് (സേവിംഗ്സ്, കറന്റ്, എഫ്.ഡി എല്ലാം ഉൾപ്പെടെ) പരമാവധി 5 ലക്ഷം രൂപ വരെ ആർ.ബി.ഐ ഗ്യാരണ്ടി നൽകുന്നുണ്ട്. അതായത്, ബാങ്ക് തകർന്നാലും 5 ലക്ഷം രൂപ വരെയുള്ള നിങ്ങളുടെ പണം സുരക്ഷിതമായിരിക്കും.

ചുരുക്കത്തിൽ: വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് കോടികൾ നൽകുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ, ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ഒരു സാധാരണ കർഷകനോ വഴിയോര കച്ചവടക്കാരനോ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുക എന്ന വലിയ ദൗത്യമാണ് ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് വ്യവസ്ഥ നിർവ്വഹിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സാങ്കേതികവിദ്യകളും ശക്തമായ നിയമങ്ങളുമുള്ള ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ചാലകശക്തിയാണ്.