പട്ടുനൂൽപ്പാത: അറിവിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രാചീന വ്യാപാര ശൃംഖല
പട്ടുനൂൽപ്പാത: അറിവിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രാചീന വ്യാപാര ശൃംഖല
Table of Contents
ലോകത്തെ കോർത്തിണക്കിയ പ്രാചീന പാതകൾ
മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിപുലവും സ്വാധീനശക്തിയുള്ളതുമായ വ്യാപാര ശൃംഖലകളിലൊന്നാണ് പട്ടുനൂൽപ്പാത അഥവാ സിൽക്ക് റോഡ് (Silk Road). കേവലം സാധനങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു കേവല പാത എന്നതിലുപരി, ഏഷ്യ, യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക എന്നീ വൻകരകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച സാംസ്കാരിക, ശാസ്ത്രീയ, മതപരമായ കൈമാറ്റങ്ങളുടെ അമരമായിരുന്നു ഇത്.
ചൈനയിലെ ഷിയാൻ (Xi’an) നഗരത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ചു മധ്യേഷ്യ, പേർഷ്യ, അറേബ്യ എന്നിവ കടന്ന് മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരങ്ങൾ വരെയും, അവിടെനിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്കും നീണ്ടുനിന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള പാതകളുടെ ഒരു വലിയ ശൃംഖലയായിരുന്നു ഇത്.
ഈ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പാതയിലൂടെ വ്യാപാരികൾ പട്ടുനൂൽ മാത്രമല്ല, വസ്ത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, കണ്ണാടികൾ, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയും കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി. എന്നാൽ ഭൗതിക വസ്തുക്കളേക്കാൾ പ്രധാനം, ലോക സംസ്കാരത്തിന്റെ ഗതിച്ചുഴികളെ നിർണ്ണയിച്ച ശാസ്ത്രീയ അറിവുകളും തത്ത്വചിന്തകളും വിചാരധാരകളും ഈ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു എന്നതാണ്. ഈ പാത ലോകത്തിലെ വൻകരകളെ തമ്മിൽ സമഗ്രമായി കോർത്തിണക്കുകയും ഭൂഗോളത്തെ ഒരു ആഗോള ഗ്രാമമാക്കി മാറ്റാനുള്ള ആദ്യത്തെ വ്യവസ്ഥാപിത ശ്രമങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിടുകയും ചെയ്തു.
മനുഷ്യന്റെ സാഹസികതയുടെയും അന്വേഷണ തൃഷ്ണയുടെയും പ്രതീകമായ പട്ടുനൂൽപ്പാതയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം, ആധുനിക ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെയും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവം മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു. കഠിനമായ മരുഭൂമികളും മഞ്ഞുമൂടിയ പർവ്വതനിരകളും അതിജീവിച്ച് മനുഷ്യർ നടത്തിയ ഈ ദീർഘയാത്രകൾ ലോകചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മഹത്തായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാണ്.
പട്ടുനൂൽപ്പാതയുടെ ഉത്ഭവവും ചരിത്രപശ്ചാത്തലവും
പട്ടുനൂൽപ്പാതയുടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ബി.സി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചൈനയിലെ ഹാൻ രാജവംശത്തിന്റെ (Han Dynasty) ഭരണകാലത്താണ്. ഹാൻ ചക്രവർത്തിയായ വു (Emperor Wu) തന്റെ നയതന്ത്രപ്രതിനിധിയായ ഷാങ് ക്വിയാനെ (Zhang Qian) മധ്യേഷ്യൻ ഗോത്രങ്ങളുമായി സൗഹൃദമുണ്ടാക്കാനും പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനുമായി അയച്ചതോടെയാണ് ഈ പാതയുടെ ചരിത്രപരമായ തുടക്കം കുറിക്കപ്പെടുന്നത്. ഷാങ് ക്വിയാന്റെ സാഹസികമായ യാത്ര മധ്യേഷ്യയിലെ ശക്തമായ അശ്വസൈന്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധമായ നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിവരങ്ങൾ ചൈനയ്ക്ക് നൽകി.
തുടർന്ന് വന്ന ടാങ് രാജവംശത്തിന്റെ (Tang Dynasty) കാലത്താണ് പട്ടുനൂൽപ്പാത അതിന്റെ സ്വർണ്ണയുഗത്തിലെത്തിയത്. ചൈനീസ് ഉൽപന്നമായ പട്ട് (Silk) റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിൽ വൻ ജനപ്രീതി നേടി. റോമൻ പ്രഭുക്കന്മാരും രാജ്ഞിമാരും പട്ടു വസ്ത്രങ്ങളെ ആഡംബരത്തിന്റെ ചിഹ്നമായി കണ്ടു. പട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ രഹസ്യം നൂറ്റാണ്ടുകളോളം രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കാൻ ചൈനയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു, ഇത് അവരുടെ വ്യാപാര കുത്തക നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചു. കിലോമീറ്ററുകളോളം നീളുന്ന ഒട്ടകക്കൂട്ടങ്ങളും കാവൽ പടയാളികളും അടങ്ങുന്ന വ്യാപാരി സംഘങ്ങൾ (Caravans) ഈ ദുർഘട പാതകളിലൂടെ മാസങ്ങളോളം സഞ്ചരിച്ചു.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പ്രശസ്ത ജർമ്മൻ ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഫെർഡിനാൻഡ് ഫോൺ റിച്ച്തോഫൻ (Ferdinand von Richthofen) ആണ് ഈ വ്യാപാര പാതയ്ക്ക് ‘സെഡൻസ്ട്രാസെ’ (Seidenstraße) അഥവാ ‘സിൽക്ക് റോഡ്’ എന്ന പേര് നൽകിയത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മംഗോൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെ ‘പാക്സ് മംഗോളിക്ക’ (Pax Mongolica) എന്ന ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം സംജാതമാകുകയും, ഈ സമയത്ത് മാർക്കോ പോളോയെപ്പോലുള്ള പ്രശസ്ത സഞ്ചാരികൾ ഈ പാതയിലൂടെ ചൈന സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.
കരമാർഗ്ഗവും സമുദ്രമാർഗ്ഗവും: ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യാപ്തി
പട്ടുനൂൽപ്പാത എന്നത് ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട വഴിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കരയിലൂടെയും കടലിലൂടെയും നീണ്ടുകിടന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ശൃംഖലയായിരുന്നു. കരമാർഗ്ഗം പ്രധാനമായും വടക്കൻ പാത, തെക്കൻ പാത എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി പിരിഞ്ഞിരുന്നു. ചൈനയിലെ ഗോബി മരുഭൂമിയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപകടകാരിയായ തക്ലാമകാൻ (Taklamakan) മരുഭൂമിയും കടന്നാണ് ഈ പാതകൾ മുന്നോട്ട് പോയിരുന്നത്. പമീർ പർവ്വതനിരകൾ (Pamir Mountains) താണ്ടി മധ്യേഷ്യയിലെ സമർഖണ്ഡ് (Samarkand), ബുഖാറ (Bukhara), ദുൻഹ്വാങ് (Dunhuang) എന്നീ സമ്പന്നമായ വ്യാപാരി നഗരങ്ങളിലേക്ക് ഈ വഴി എത്തിച്ചേർന്നു.
കരമാർഗ്ഗത്തോടൊപ്പം തന്നെ തുല്യ പ്രാധാന്യമുള്ളതായിരുന്നു സമുദ്ര പട്ടുനൂൽപ്പാത (Maritime Silk Road). ദക്ഷിണ ചൈനാ കടൽ, മലാക്ക കടലിടുക്ക്, ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം, അറബിക്കടൽ, ചെങ്കടൽ എന്നിവ വഴി മെഡിറ്ററേനിയനിലേക്ക് നീളുന്നതായിരുന്നു ഈ കടൽപ്പാത. ചൈനയിലെ പ്രാചീന തുറമുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന കപ്പലുകൾ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഇന്ത്യയിലെ വിശാലമായ തീരപ്രദേശങ്ങളും കടന്നാണ് പടിഞ്ഞാറൻ ഏഷ്യയിലേക്ക് പോയിരുന്നത്.
ഈ സമുദ്രമാർഗ്ഗത്തിൽ കേരളത്തിലെ മലബാർ തീരത്തിന്, പ്രത്യേകിച്ച് കൊടുങ്ങല്ലൂർ (മുസിരിസ്), കോഴിക്കോട് എന്നീ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് അതിനിർണ്ണായകമായ സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു. ചൈനീസ് ജങ്കുകളും (Junks) അറബ് ദൗകളും മലബാർ തീരത്ത് സംഗമിക്കുകയും, ഇവിടുത്തെ കറുത്ത പൊന്ന് എന്നറിയപ്പെട്ട കുരുമുളകും മറ്റ് സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ചൈനീസ് പട്ടിനും പോർസലൈൻ പാത്രങ്ങൾക്കും പകരം കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
വ്യാപാരവസ്തുക്കളും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കൈമാറ്റവും
പട്ടുനൂൽപ്പാതയിലൂടെയുള്ള പ്രധാന വ്യാപാര വസ്തു ചൈനീസ് പട്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, മറ്റ് നിരവധി വിലപിടിപ്പുള്ള വസ്തുക്കളും ഇതിലൂടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ചൈനയിൽ നിന്ന് പട്ട്, തേയില, പോർസലൈൻ, വെങ്കല കണ്ണാടികൾ എന്നിവ പുറത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ; വെസ്റ്റ് ഏഷ്യയിൽ നിന്നും യൂറോപ്പിൽ നിന്നും മുന്തിരിത്തോട്ടം, ഒലിവ് എണ്ണ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ചില്ല് പാത്രങ്ങൾ എന്നിവ കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും പരുത്തി വസ്ത്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും ഈ പാതയിലെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളായിരുന്നു.
വസ്തുക്കളുടെ കൈമാറ്റത്തിനപ്പുറം, ലോകചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ കൈമാറ്റമാണ് ഈ പാതയിലൂടെ നടന്നത്. ചൈനയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കടലാസ് നിർമ്മാണം, വെടിമരുന്ന്, അച്ചടി സാങ്കേതികവിദ്യ, കോമ്പസ് (ദിക സൂചി) എന്നിവ പട്ടുനൂൽപ്പാതയിലൂടെയാണ് അറബ് ലോകത്തേക്കും തുടർന്ന് യൂറോപ്പിലേക്കും എത്തിയത്. എ.ഡി 751-ൽ നടന്ന തലാസ് യുദ്ധത്തിന് (Battle of Talas) ശേഷം ചൈനീസ് തടവുകാരിൽ നിന്നാണ് അറബികൾ കടലാസ് നിർമ്മാണ വിദ്യ പഠിച്ചെടുത്തത് എന്നത് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്.
അതുപോലെതന്നെ, വൈദ്യശാസ്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം എന്നീ മേഖലകളിലെ അറിവുകളും ഈ വഴിയിലൂടെ പരന്നു. ഇന്ത്യൻ സംഖ്യാ സമ്പ്രദായവും (Decimal system) പൂജ്യത്തിന്റെ ആശയവും അറബ് ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ വഴി യൂറോപ്പിലെത്തിയത് ഈ സാമ്പത്തിക-സാംസ്കാരിക പാതകളുടെ സഹായത്തോടെയാണ്. ഇബ്നു സീനയെപ്പോലുള്ള പേർഷ്യൻ പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകി.
സംസ്കാരങ്ങളുടെയും മതങ്ങളുടെയും സമന്വയം
വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങളും സംസ്കാരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിരന്തര സമ്പർക്കം പട്ടുനൂൽപ്പാതയെ ഒരു സാംസ്കാരിക വിനിമയ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റി. ലോകത്തിലെ പ്രധാന മതങ്ങളായ ബുദ്ധമതം, ഇസ്ലാം, ക്രൈസ്തവ മതം (നെസ്റ്റോറിയൻ സഭ), മനിചേയിസം, സോറോസ്ട്രിയൻ മതം എന്നിവ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പ്രചരിച്ചത് ഈ പാതകളിലൂടെയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ച ബുദ്ധമതം ചൈന, കൊറിയ, ജപ്പാൻ, മധ്യേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പടർന്നത് പട്ടുനൂൽപ്പാതയിലെ സന്യാസിമാരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും യാത്രകളിലൂടെയായിരുന്നു.
കലാമേഖലയിലും ഈ സമന്വയം വ്യക്തമായി കാണാമായിരുന്നു. ഗ്രീക്കോ-ബുദ്ധിസ്റ്റ് കല (Greco-Buddhist art) ഇതിനൊരു മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. മഹാനായ അലക്സാണ്ടറുടെ പടയോട്ടത്തിന് ശേഷം മധ്യേഷ്യയിൽ നിലനിന്ന ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരവും ഇന്ത്യൻ ബുദ്ധമത തത്ത്വങ്ങളും കൂടിച്ചേർന്ന് ഗാന്ധാര ശൈലിയിലുള്ള ശില്പങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ബുദ്ധന്റെ ഗ്രീക്ക് ദൈവങ്ങളുടെ രൂപഭംഗിയുള്ള പ്രതിമകൾ ഇതിന് തെളിവാണ്.
ഭാഷ, വസ്ത്രധാരണം, ഭക്ഷണരീതികൾ എന്നിവയിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. മധ്യേഷ്യൻ വിഭവങ്ങളായ കബാബുകളും റൊട്ടികളും ചൈനയിലെത്തുകയും, ചൈനീസ് തേയില ലോകമെമ്പാടും പ്രിയങ്കരമാകുകയും ചെയ്തു. ദുൻഹ്വാങ്ങിലെ മോഗാവോ ഗുഹകൾ (Mogao Caves) പോലെയുള്ള ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങൾ വിവിധ സംസ്കാരങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്നതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന തെളിവുകളായി आजही നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രതിസന്ധികളും പാൻഡെമിക്കുകളും: കറുത്ത മരണത്തിന്റെ പാത
പട്ടുനൂൽപ്പാത കേവലം സമ്പത്തിന്റെ പ്രവാഹം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വലിയ അപകടങ്ങളും വിപത്തുകളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. മരുഭൂമികളിലെ കഠിനമായ കാലാവസ്ഥ, കവർച്ചക്കാരുടെ ആക്രമണങ്ങൾ, ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകളിലെ ഓക്സിജൻ കുറവ് എന്നിവ യാത്രക്കാരെ നിരന്തരം വേട്ടയാടി. എന്നാൽ ഇവയേക്കാളൊക്കെ ഭയാനകമായിരുന്നു ഈ പാതകളിലൂടെ പടർന്നുപിടിച്ച മാരകമായ രോഗങ്ങൾ.
പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിനെയും ഏഷ്യയെയും ഗ്രസിച്ച ‘കറുത്ത മരണം’ (Black Death) അഥവാ പ്ലേഗ് മഹാമാരി പട്ടുനൂൽപ്പാതയിലൂടെയാണ് വേഗത്തിൽ പടർന്നുപിടിച്ചത്. മധ്യേഷ്യയിലെ മരുഭൂമികളിൽ നിന്ന് വ്യാപാരികളുടെ കപ്പലുകളിലും ഒട്ടകക്കൂട്ടങ്ങളിലുമുള്ള എലികളിലൂടെയും ചെള്ളുകളിലൂടെയും ഈ രോഗം വ്യാപിച്ച് കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലും തുടർന്ന് യൂറോപ്പിലുമെത്തി. യൂറോപ്പിലെ ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗത്തോളം ഈ മഹാമാരിയിൽ മരണമടഞ്ഞു.
ഈ മഹാമാരി സാമ്പത്തിക മേഖലയെ തകിടം മറിക്കുകയും വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾക്ക് താൽക്കാലികമായി തിരിച്ചടിയുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ ആദ്യ രൂപങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ മഹാമാരികളുടെ ആഗോള വ്യാപനവും സംഭവിക്കുമെന്നതിന്റെ ചരിത്രപരമായ മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു സിൽക്ക് റോഡിലൂടെയുള്ള പ്ലേഗിന്റെ വ്യാപനം.
പട്ടുനൂൽപ്പാതയുടെ തകർച്ചയും ആധുനിക വീണ്ടെടുപ്പും
നൂറ്റാണ്ടുകളോളം പ്രതാപത്തോടെ നിലനിന്ന പട്ടുനൂൽപ്പാതയ്ക്ക് പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെ മങ്ങലേറ്റു. 1453-ൽ ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ (Constantinople) പിടിച്ചടക്കിയതോടെ യൂറോപ്യന്മാർക്ക് ഏഷ്യയിലേക്കുള്ള കരമാർഗ്ഗമുള്ള പ്രവേശനം അടഞ്ഞു. ഉയർന്ന നികുതിയും സുരക്ഷയില്ലായ്മയും കാരണം കരമാർഗ്ഗമുള്ള വ്യാപാരം ചെലവേറിയതായി മാറി.
ഇത് പുതിയ സമുദ്രമാർഗ്ഗങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. വാസ്കോ ഡ ഗാമ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള സമുദ്രപാത കണ്ടെത്തിയതും, ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ് അമേരിക്കയിൽ എത്തിയതും പട്ടുനൂൽപ്പാതയുടെ പ്രാധാന്യം കുറച്ചു. കരമാർഗ്ഗത്തെക്കാൾ വേഗത്തിലും കുറഞ്ഞ ചെലവിലും വൻതോതിൽ ചരക്കുകൾ കടത്താൻ സമുദ്രവ്യാപാരത്തിന് കഴിഞ്ഞതോടെ പട്ടുനൂൽപ്പാത ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിലേക്ക് മറഞ്ഞു.
എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പട്ടുനൂൽപ്പാത പുതിയൊരു രൂപത്തിൽ പുനർജനിക്കുകയാണ്. ചൈന ആവിഷ്കരിച്ച ‘ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്’ (Belt and Road Initiative – BRI) അഥവാ ‘ന്യൂ സിൽക്ക് റോഡ്’ പദ്ധതി പ്രാചീന പട്ടുനൂൽപ്പാതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ഏഷ്യ, യൂറോപ്പ്, ആഫ്രിക്ക എന്നീ വൻകരകളെ റെയിൽ, റോഡ്, തുറമുഖ ശൃംഖലകൾ വഴി ബന്ധിപ്പിച്ച് സാമ്പത്തിക വളർച്ച കൈവരിക്കാനാണ് ഈ ആധുനിക പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
അറിവ് പരിശോധിക്കാം (Test Your Knowledge)
1. ‘സെഡൻസ്ട്രാസെ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘സിൽക്ക് റോഡ്’ എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ച ജർമ്മൻ ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞൻ ആര്?
ഉത്തരം കാണുക (Show Answer)
ഫെർഡിനാൻഡ് ഫോൺ റിച്ച്തോഫൻ (Ferdinand von Richthofen)
2. ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള പേപ്പർ നിർമ്മാണ സാങ്കേതികവിദ്യ അറബ് ലോകത്തേക്ക് പടരാൻ കാരണമായ പ്രശസ്തമായ യുദ്ധം ഏതാണ്?
ഉത്തരം കാണുക (Show Answer)
എ.ഡി 751-ൽ നടന്ന തലാസ് യുദ്ധം (Battle of Talas)
3. പ്രാചീന പട്ടുനൂൽപ്പാതയുടെ തകർച്ചയ്ക്ക് വഴിവെച്ച 1453-ലെ പ്രധാന ചരിത്ര സംഭവം എന്തായിരുന്നു?
ഉത്തരം കാണുക (Show Answer)
ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ പിടിച്ചടക്കിയത്