History of Indian Independence and Freedom Struggle

Indian Independence Movement

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം എന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരായ ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ട് നീണ്ട സമരത്തിന്റെ പേരാണ്. 1857-ലെ മഹാവിപ്ലവം മുതൽ 1947-ൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നതുവരെ നീണ്ടുനിന്ന ഈ സമരത്തിൽ അനേകം വീരന്മാരും വീരാംഗനകളും പങ്കെടുത്തു. അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധം മുതൽ സായുധ വിപ്ലവം വരെയുള്ള വിവിധ മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ത്യക്കാർ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ എതിർത്തു പോരാടി.

1857-ലെ മഹാവിപ്ലവം – സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ തുടക്കം

1857-ലെ സിപ്പായി കലാപം അഥവാ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സ്വാതന്ത്ര്യയുദ്ധം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ ഒരു നിർണായക സംഭവമായിരുന്നു. മേരട്ടിൽ 1857 മെയ് 10-ന് ആരംഭിച്ച ഈ കലാപം അതിവേഗത്തിൽ ഡൽഹി, ആഗ്ര, കാൻപൂർ, ലഖ്‌നൗ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു.

പ്രധാന നേതാക്കൾ

മംഗൽ പാണ്ഡെ: 34-ാമത് നേറ്റീവ് ഇൻഫൻട്രിയിലെ ഒരു സിപ്പായിയായിരുന്ന മംഗൽ പാണ്ഡെ കലാപത്തിന്റെ തീജ്വാല കത്തിച്ചവനാണ്. പന്നിയുടെയും പശുവിന്റെയും കൊഴുപ്പ് പുരട്ടിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന പുതിയ എൻഫീൽഡ് റൈഫിൾ കാർട്രിഡ്ജുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച് അദ്ദേഹം കലാപത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.

ബഹാദൂർ ഷാ സഫർ: അവസാന മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ബഹാദൂർ ഷാ സഫർ കലാപകാരികളുടെ പ്രതീകാത്മക നേതാവായി മാറി. വിപ്ലവകാരികൾ അദ്ദേഹത്തെ ഹിന്ദുസ്ഥാന്റെ ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

രാണി ലക്ഷ്മീബായി: ഝാൻസിയിലെ രാണി ലക്ഷ്മീബായി 1857-ലെ കലാപത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തയായ നേതൃത്വമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ അവളുടെ ദത്തപുത്രനെ സിംഹാസനത്തിന്റെ അവകാശിയായി അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചപ്പോൾ അവൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ കടുത്ത പ്രതിരോധം നടത്തി.testbook

നാനാ സാഹിബ്: നാനാ സാഹിബ് കാൻപൂരിൽ കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. തന്ത്യാ തോപെയോടൊപ്പം ചേർന്ന് അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സേനകൾക്കെതിരെ യുദ്ധം നടത്തി.vajiramandravi+1

ബേഗം ഹസ്രത് മഹൽ: ലഖ്‌നൗവിൽ കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ബേഗം ഹസ്രത് മഹൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ത്രീ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.careerpower

കുൻവർ സിംഗ്: ബിഹാറിലെ ജഗ്ദീശ്പൂരിൽ നിന്ന് കുൻവർ സിംഗ് കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി. 80 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ള പ്രായത്തിലും അദ്ദേഹം വീരോചിതമായി പോരാടി.testbook

ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാപനവും ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങളും

ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (ഐഎൻസി) 1885 ഡിസംബർ 28-ന് സ്ഥാപിതമായി. എ.ഒ. ഹ്യൂം, ദാദാഭായി നൗറോജി, ദിൻഷാ വാച്ച എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഈ സംഘടന ആദ്യകാലത്ത് മിതവാദികളുടെ കുത്തകയിലായിരുന്നു.vedantu+1

മിതവാദികളുടെ കാലഘട്ടം (1885-1905)

ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കോൺഗ്രസ് നേതാക്കൾ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരോട് അപേക്ഷകളും നിവേദനങ്ങളും മുഖേനയാണ് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിരുന്നത്. ദാദാഭായി നൗറോജി, ഗോപാൽ കൃഷ്ണ ഗോഖലെ, സുരേന്ദ്രനാഥ് ബാനർജി എന്നിവർ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന നേതാക്കളായിരുന്നു.greendotmontessori+1

തീവ്രവാദികളുടെ ഉദയം

1905-ഓടെ കോൺഗ്രസിൽ തീവ്രവാദികളുടെ ശക്തി വർധിച്ചു. ലാൽ-ബാൽ-പാൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ത്രയം – ലാലാ ലജ്പത്റായ്, ബാൽ ഗംഗാധര തിലക്, ബിപിൻ ചന്ദ്ര പാൽ എന്നിവർ കൂടുതൽ പോരാട്ടവീര്യമുള്ള രീതികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.testbook

സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനവും ബംഗാൾ വിഭജനവും (1905)

1905-ൽ ലോർഡ് കർസൺ നടപ്പിലാക്കിയ ബംഗാൾ വിഭജനം ഇന്ത്യൻ ജനതയിൽ കടുത്ത രോഷമുണ്ടാക്കി. ഭരണപരമായ സൗകര്യത്തിനായി എന്നതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഔദ്യോഗിക കാരണം, എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് ഭിന്നിപ്പിച്ചു ഭരിക്കുക എന്ന നയത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.vajiramandravi+1

സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന നേതാക്കൾ

ബാൽ ഗംഗാധര തിലക്: തിലക് സ്വദേശിയുടെ സന്ദേശം പൂനയിലും ബോംബെയിലും വ്യാപിപ്പിച്ചു. ഗണപതി ഉത്സവവും ശിവാജി ഉത്സവവും നടത്തി ദേശീയ വികാരങ്ങൾ ഉത്തേജിപ്പിച്ചു.testbook

രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ: ടാഗോർ സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന് ആത്മീയ ശക്തി പകർന്നു. വന്ദേമാതരം പാട്ട് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദേശസ്നേഹം ഉണർത്തി. രാഖിബന്ധൻ ചടങ്ങുകൾ സംഘടിപ്പിച്ച് ബംഗാളികൾ തമ്മിലുള്ള ഐക്യം പ്രദർശിപ്പിച്ചു.vajiramandravi+1

അരവിന്ദ് ഘോഷ്: ബന്ദേമാതരം എന്ന പത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപരായിരുന്ന അരവിന്ദ് ഘോഷ് സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആശയപരമായ അടിത്തറ തയ്യാറാക്കി. ബംഗാൾ നാഷണൽ കോളേജ് സ്ഥാപിച്ച് ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകി.testbook

ബിപിൻ ചന്ദ്ര പാൽ: ന്യൂ ഇന്ത്യ പത്രിക എഡിറ്റ് ചെയ്തിരുന്ന ബിപിൻ ചന്ദ്ര പാൽ നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രസ്ഥാനത്തെ ജനപ്രിയമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.testbook

സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രഭാവം

സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം 1905 മുതൽ 1908 വരെ നീണ്ടുനിന്നു. ഈ കാലയളവിൽ വിദേശ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കുകയും സ്വദേശി വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ 1911-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ബംഗാൾ വിഭജനം റദ്ദാക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി.youtubetestbook

മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ആഗമനവും അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധം

മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധി 1915-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചെത്തി. അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്ന സത്യാഗ്രഹം എന്ന അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധ രീതി ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് പുതിയ മാത്രുകാകൾ നൽകി.jagranjosh+1

ചമ്പാരൻ സത്യാഗ്രഹം (1917)

ബിഹാറിലെ ചമ്പാരൻ ജില്ലയിൽ നീല കർഷകരുടെ പക്ഷത്ത് ഗാന്ധിജി നടത്തിയ സത്യാഗ്രഹമാണ് ഇന്ത്യയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന പ്രസ്ഥാനം. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.byjus+1

ഖേദ സത്യാഗ്രഹം (1917)

ഗുജറാത്തിലെ ഖേദ ജില്ലയിൽ കർഷകരുടെ പക്ഷത്ത് നടത്തിയ മറ്റൊരു പ്രധാന സത്യാഗ്രഹമാണ് ഖേദ സത്യാഗ്രഹം. വല്ലഭഭായ് പട്ടേൽ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പ്രമുഖ പങ്കുവഹിച്ചു.vedantu+1

അഹമ്മദാബാദ് മിൽ സമരം (1918)

അഹമ്മദാബാദിലെ ടെക്സ്റ്റൈൽ മിൽ തൊഴിലാളികളുടെ പക്ഷത്ത് ഗാന്ധിജി നടത്തിയ സമരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ നിരാഹാര സമരം കൂടിയായിരുന്നു.vedantu

റൗലറ്റ് ആക്ടും ജലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല (1919)

റൗലറ്റ് ആക്ട് (1919) ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൊണ്ടുവന്ന അടിച്ചമർത്തൽ നിയമമായിരുന്നു. ഈ നിയമം വിചാരണയില്ലാതെ തടവിലിടാനുള്ള അധികാരം ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന് നൽകി. ഇതിനെതിരെ രാജ്യവ്യാപക പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.wikipedia

ജലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല

1919 ഏപ്രിൽ 13-ന് അമൃത്സറിലെ ജലിയൻവാലാബാഗിൽ നടന്ന കൂട്ടക്കൊല ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ സംഭവങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ജനറൽ ഡയർ ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം നിരായുധരായ പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 10,000-ത്തോളം ആളുകളുടെ മേൽ വെടിയുതിർത്തു. 379 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 1,200-ത്തോളം പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.britannicayoutube

ഉധം സിംഗിന്റെ പ്രതികാരം

ജലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊലയ്ക്ക് പ്രതികാരമായി ഉധം സിംഗ് 1940 മാർച്ച് 13-ന് ലണ്ടനിലെ കാക്സ്റ്റൺ ഹാളിൽ വെച്ച് പഞ്ചാബിന്റെ മുൻ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറായിരുന്ന മൈക്കൽ ഒ’ഡ്വയറിനെ വെടിവെച്ച് കൊന്നു. ഉധം സിംഗ് 1940 ജൂലായ് 31-ന് തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ടു.dvnetwork+2

ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനവും അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനവും (1919-1922)

ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനം ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം തുർക്കി സുൽത്താനെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ മുസ്ലിംകൾ ആരംഭിച്ച പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു. അലി സഹോദരന്മാർ – മുഹമ്മദ് അലിയും, ഷൗകത്ത് അലിയും ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി.edukemy+2

ഗാന്ധിജിയുടെ പങ്കാളിത്തം

ഗാന്ധിജി ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനത്തെ പിന്തുണച്ച് അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു. 1920 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ഔദ്യോഗികമായി അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു. ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമായിരുന്നു ഈ സഹകരണം.publicationsdivision+4

അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പരിപാടികൾ

വിദേശ വസ്തുക്കൾ ബഹിഷ്കരിക്കൽdrishtiias+1
സർക്കാർ സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും ബഹിഷ്കരിക്കൽpublicationsdivision
കോടതികൾ ബഹിഷ്കരിക്കൽpublicationsdivision
ബ്രിട്ടീഷ് പദവികളും ബഹുമതികളും തിരിച്ചുനൽകൽdrishtiias

ചൗരിചൗരാ സംഭവവും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിൻവലിക്കൽ

1922 ഫെബ്രുവരി 5-ന് ചൗരിചൗരായിൽ പ്രതിഷേധക്കാർ ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കത്തിച്ച് 22 പോലീസുകാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയ സംഭവത്തിൽ ഞെട്ടിയ ഗാന്ധിജി അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനം പിൻവലിച്ചു.

ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹവും സിവിൽ അനുസരണക്കേട് പ്രസ്ഥാനവും (1930)

1930 ജനുവരി 26-ന് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പൂർണ സ്വരാജ് ദിനം ആചരിച്ചു. ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിനുശേഷം ഗാന്ധിജി ദാണ്ഡി യാത്രയുടെ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആരംഭിച്ചു.wikipedia+2

ദാണ്ഡി മാർച്ച് (1930 മാർച്ച് 12 – ഏപ്രിൽ 6)

സാബർമതി ആശ്രമം മുതൽ ദാണ്ഡി വരെയുള്ള 387 കിലോമീറ്റർ ദൂരം 78 അനുയായികളോടൊപ്പം ഗാന്ധിജി 24 ദിവസം കൊണ്ട് കാൽനടയായി സഞ്ചരിച്ചു. വഴിയിൽ അനേകം ആളുകൾ യാത്രയിൽ ചേർന്നു.testbook+1

ഉപ്പ് നിയമം ലംഘിക്കൽ

1930 ഏപ്രിൽ 6-ന് രാവിലെ 8:30-ന് ഗാന്ധിജി ദാണ്ഡി കടൽത്തീരത്ത് വെച്ച് ഉപ്പ് ഉണ്ടാക്കി ബ്രിട്ടീഷ് ഉപ്പ് നിയമം ലംഘിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്തുടനീളം സിവിൽ അനുസരണക്കേടിന് തുടക്കമിട്ടു.wikipedia+1

ധാരസണാ ഉപ്പുകേന്ദ്ര ആക്രമണം

ഗാന്ധിജിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതിനുശേഷം സരോജിനി നായിഡു യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ധാരസണാ സത്യാഗ്രഹം അന്തർദേശീയ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. അഹിംസാത്മക സത്യാഗ്രഹികളുടെ മേൽ ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസ് നടത്തിയ ക്രൂരമായ മർദനം ലോകമാധ്യമങ്ങൾ വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.nonviolent-conflict

ഭഗത് സിംഗും വിപ്ലവകാരികളും

ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റിപ്പബ്ലിക്കൻ അസോസിയേഷൻ (എച്ച്ആർഎ) 1924-ൽ സ്ഥാപിതമായി. പിന്നീട് ഇത് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ അസോസിയേഷൻ (എച്ച്എസ്ആർഎ) ആയി മാറി.pwonlyias+1

ഭഗത് സിംഗിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ

ഭഗത് സിംഗ്, ചന്ദ്രശേഖർ ആസാദ്, രാജ്ഗുരു, സുഖ്ദേവ് എന്നിവർ വിപ്ലവകാരികളുടെ പ്രധാന നേതാക്കളായിരുന്നു. ലാലാ ലജ്പത്റായി യുടെ മരണത്തിന് പ്രതികാരമായി 1928-ൽ ജോൺ സോണ്ടേഴ്സിനെ കൊലപ്പെടുത്തിയത് അവരായിരുന്നു.revolutionarydemocracy+1

സെൻട്രൽ അസംബ്ലി ബോംബ് സംഭവം

1929 ഏപ്രിൽ 8-ന് ഭഗത് സിംഗും ബട്ടുകേശ്വർ ദത്തും ചേർന്ന് ദില്ലിയിലെ സെൻട്രൽ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയിൽ ബോംബ് എറിഞ്ഞു. “ഇൻഖിലാബ് സിന്ദാബാദ്” (വിപ്ലവം അമരമാകട്ടെ) എന്ന മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചുകൊണ്ട് അവർ സ്വയം അറസ്റ്റ് ചെയ്യിക്കുകയും ചെയ്തു.drishtiias+1

കാക്കോരി ഗൂഢാലോചന (1925)

രാംപ്രസാദ് ബിസ്മിൽ, അഷ്ഫാഖുള്ള ഖാൻ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1925 ഓഗസ്റ്റ് 9-ന് നടന്ന കാക്കോരി ട്രെയിൻ കവർച്ച വിപ്ലവകാരികളുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. സർക്കാർ ട്രഷറി കവർന്ന് ആയുധങ്ങൾ വാങ്ങുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.indiatoday+3

വിപ്ലവകാരികളുടെ വധശിക്ഷ

1927 ഡിസംബർ 19-ന് രാംപ്രസാദ് ബിസ്മിൽ, അഷ്ഫാഖുള്ള ഖാൻ, ഠാക്കൂർ രോഷൻ സിംഗ്, രാജേന്ദ്ര നാഥ് ലാഹിരി എന്നിവർ തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ടു. 1931 മാർച്ച് 23-ന് ഭഗത് സിംഗ്, രാജ്ഗുരു, സുഖ്ദേവ് എന്നിവരും തൂക്കിക്കൊല്ലപ്പെട്ടു.chrysalishigh+3

ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനം (1942)

1942 ഓഗസ്റ്റ് 8-ന് ബോംബെയിലെ ഗൗലിയ ടാങ് മൈതാനത്തിൽ വെച്ച് ഗാന്ധിജി ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു. “ഞെരിയുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക” എന്ന് അദ്ദേഹം ഉദ്ഘോഷിച്ചു.wikipedia+1

പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ

യൂസുഫ് മെഹെറാലി ആയിരുന്നു “ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ” എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്. പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ച് ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ഗാന്ധിജിയും മറ്റ് കോൺഗ്രസ് നേതാക്കളും അറസ്റ്റിലായി.britannica+2

ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി രൂപാന്തരം

നേതാക്കളുടെ അറസ്റ്റിനുശേഷം ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി മാറി. വിദ്യാർത്ഥികൾ പണിമുടക്കി, റെയിൽപാതകൾ തകർത്തു, സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ ആക്രമിച്ചു. അഞ്ച് മാസത്തിനുള്ളിൽ 60,000 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.mkgandhi+1

അരുണാ ആസഫ് അലിയുടെ പങ്ക്

അരുണാ ആസഫ് അലി 1942 ഓഗസ്റ്റ് 9-ന് ഗൗലിയ ടാങ് മൈതാനത്തിൽ ദേശീയ പതാക ഉയർത്തി ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആരംഭം അടയാളപ്പെടുത്തി. അവൾ ഇൻഖിലാബ് എന്ന മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.byjus+1

സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസും ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയും

സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ് (നേതാജി) 1941-ൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ജർമനിയിലും പിന്നീട് ജപ്പാനിലും എത്തി. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി (ഐഎൻഎ) അഥവാ ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജ് സംഘടിപ്പിച്ച് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ സായുധ പോരാട്ടം നടത്തി.vajiramandravi+1

ഐഎൻഎയുടെ ഘടന

ഗാന്ധി, ആസാദ്, നെഹ്‌രു എന്നീ മൂന്ന് ബ്രിഗേഡുകളായി ഐഎൻഎ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. രാണി ഝാൻസി റെജിമെന്റ് എന്ന പേരിൽ ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൽ നായിക്കുകയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു വനിതാ റെജിമെന്റും ഉണ്ടായിരുന്നു.vajiramandravi

“ജയ് ഹിന്ദ്” മുദ്രാവാക്യം

നേതാജി “ജയ് ഹിന്ദ്” എന്ന ദേശീയ അഭിവാദനം അവതരിപ്പിച്ചു. “ദില്ലി ചലോ” (ഡൽഹിയിലേക്ക് നടകൂ) എന്ന് അദ്ദേഹം വിളിച്ചുപറഞ്ഞു.studyiq+1

സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം

സരോജിനി നായിഡു (1879-1949)

“ഇന്ത്യയുടെ ബുൽബുൾ” (നൈറ്റിംഗേൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ) എന്നറിയപ്പെട്ട സരോജിനി നായിഡു 1925-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസിഡന്റായ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വനിതയായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം അവർ ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ ആദ്യത്തെ വനിതാ ഗവർണറായി.byolacademy+2

കസ്തൂർബാ ഗാന്ധി

കസ്തൂർബാ ഗാന്ധി ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസാത്മക പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണച്ചു. ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ജയിലിൽ വെച്ച് അവർ മരിച്ചു.mkgandhi+2

കമലാ നെഹ്‌രു

ജവാഹർലാൽ നെഹ്‌രു വിന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന കമലാ നെഹ്‌രു അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. വിദേശ മദ്യത്തിനെതിരെ പ്രചാരണം നടത്തുകയും സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.careerpower+2

വിജയലക്ഷ്മി പണ്ഡിറ്റ്

വിജയലക്ഷ്മി പണ്ഡിറ്റ് (നെഹ്‌രുവിന്റെ സഹോദരി) ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വനിതാ അംബാസഡറായിരുന്നു.byjus+1

ഉഷാ മെഹ്ത

ഉഷാ മെഹ്ത ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാന കാലത്ത് “സീക്രട്ട് കോൺഗ്രസ് റേഡിയോ” സംഘടിപ്പിച്ചു.careerpower+1

മൗണ്ട്ബാറ്റൺ പദ്ധതിയും വിഭജനവും (1947)

1947 മാർച്ചിൽ ലോർഡ് ലൂയിസ് മൗണ്ട്ബാറ്റൺ ഇന്ത്യയുടെ അവസാന വൈസ്രോയിയായി എത്തി. കാബിനറ്റ് മിഷൻ പദ്ധതി യുടെ പരാജയത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം പുതിയ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി.vajiramandravi+3

മൗണ്ട്ബാറ്റൺ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ

1947 ജൂൺ 3-ന് പ്രഖ്യാപിച്ച മൗണ്ട്ബാറ്റൺ പദ്ധതി (3 ജൂൺ പദ്ധതി) അനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയെ രണ്ട് ഡൊമിനിയനുകളായി വിഭജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു:vajiramandravi+2

ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും എന്ന രണ്ട് സ്വതന്ത്ര ഡൊമിനിയനുകൾbyjus+1
പഞ്ചാബിന്റെയും ബംഗാളിന്റെയും വിഭജനംnextias+1
വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി പ്രവിശ്യയിലും സിൽഹെട്ടിലും റഫറണ്ടംvajiramandravi+1
1947 ഓഗസ്റ്റ് 15 സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനമായി നിശ്ചയിക്കൽnextias+2

രാജകീയ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സ്ഥിതി

രാജകീയ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഇന്ത്യയിലോ പാകിസ്ഥാനിലോ ചേരാമെന്നും സ്വതന്ത്രമായി തുടരാൻ അവകാശമില്ലെന്നും പദ്ധതി വ്യക്തമാക്കി.vajiramandravi+2

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം (1947)

1947 ജൂലായ് 18-ന് ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ നിയമം പാസാക്കി. ഈ നിയമം അനുസരിച്ച് 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് അർദ്ധരാത്രി ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളായി.wikipedia+1

സ്വാതന്ത്ര്യദിന ആഘോഷം

1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായ ജവാഹർലാൽ നെഹ്‌രു ഡൽഹിയിലെ ചുവപ്പുകോട്ടയിലെ ലാഹോരി ഗേറ്റിൽ വെച്ച് ദേശീയ പതാക ഉയർത്തി. “നിയതിയോടുള്ള കൂട്ടുകെട്ട്” (Tryst with Destiny) എന്ന പ്രസിദ്ധമായ പ്രസംഗത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ യുഗത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.vedantu

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ വിവിധ ധാരകൾ

മിതവാദികളുടെ സംഭാവന

ദാദാഭായി നൗറോജി, ഗോപാൽ കൃഷ്ണ ഗോഖലെ, സുരേന്ദ്രനാഥ് ബാനർജി തുടങ്ങിയ മിതവാദികൾ ആദ്യകാല ദേശീയ ബോധവൽക്കരണത്തിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. അവർ ഇന്ത്യക്കാർക്ക് രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾ നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.greendotmontessori

തീവ്രവാദികളുടെ സംഭാവന

ലാൽ-ബാൽ-പാൽ ത്രയം കൂടുതൽ പോരാട്ടവീര്യമുള്ള രീതികൾ സ്വീകരിച്ചു. ബാൽ ഗംഗാധര തിലക് “സ്വരാജ് എന്റെ ജന്മാവകാശമാണ്, അത് ഞാൻ നേടിയെടുക്കും” എന്ന് ഉദ്ഘോഷിച്ചു.jagranjosh+1

ഗാന്ധിയുടെ സംഭാവന

മഹാത്മാ ഗാന്ധി സത്യാഗ്രഹവും അഹിംസയും ഉപയോഗിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് പുതിയ മാനം നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സാധാരണ ജനങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.wikipedia+1

വിപ്ലവകാരികളുടെ സംഭാവന

ഭഗത് സിംഗ്, ചന്ദ്രശേഖർ ആസാദ്, രാംപ്രസാദ് ബിസ്മിൽ തുടങ്ങിയ വിപ്ലവകാരികൾ സായുധ പ്രതിരോധത്തിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു. അവരുടെ ത്യാഗവും ഉത്സർഗവും യുവാക്കളെ വലിയ തോതിൽ പ്രചോദിപ്പിച്ചു.revolutionarydemocracy+1

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളുടെ കാലക്രമം

വർഷം	സംഭവം
1857	സിപ്പായി കലാപം / മഹാവിപ്ലവം
1885	ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് സ്ഥാപനം
1905	ബംഗാൾ വിഭജനവും സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനവും
1906	മുസ്ലിം ലീഗ് സ്ഥാപനം
1917	ചമ്പാരൻ സത്യാഗ്രഹം
1919	ജലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല
1920-22	അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനം
1925	കാക്കോരി ട്രെയിൻ കവർച്ച
1930	ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം / ദാണ്ഡി മാർച്ച്
1942	ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം
1943-45	ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി
1947	ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും വിഭജനവും

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ സ്വാധീനവും പൈതൃകവും

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ర്യസമരം ലോകത്തിലെ മറ്റ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായി. മാർട്ടിൻ ലൂഥർ കിങ് ജൂനിയർ അമേരിക്കയിലെ പൗരാവകാശ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഗാന്ധിയുടെ അഹിംസാത്മക രീതികൾ പിന്തുടർന്നു.wikipedia

അഹിംസയുടെ ശക്തി

ഗാന്ധിയുടെ സത്യാഗ്രഹ തത്ത്വചിന്ത ലോകമെങ്ങും അഹിംസാത്മക പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി തെളിയിച്ചു. ഇത് പിന്നീട് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി.nonviolent-conflict+1

ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലൂടെ ഇന്ത്യക്കാർ ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും സെക്യുലർ ആശയങ്ങളും സ്വാംശീകരിച്ചു. ഇത് സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനാ നിർമാണത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു.wikipedia

സാമൂഹിക പരിഷ്കരണങ്ങൾ

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തോടൊപ്പം സാമൂഹിക പരിഷ്കരണങ്ങളും നടന്നു. അയിത്തത്തിനെതിരെ ഗാന്ധിയും മറ്റ് നേതാക്കളും നടത്തിയ പ്രചാരണം സാമൂഹിക നീതിയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കി.wikipedia

സാംസ്കാരിക ദേശീയതയുടെ വികാസം

സാഹിത്യ രംഗത്ത്

ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചാറ്റോപാധ്യായ്, രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ, സുബ്രമണ്യ ഭാരതി തുടങ്ങിയ സാഹിത്യകാരന്മാർ ദേശീയ ബോധവൽക്കരണത്തിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. വന്ദേമാതരം പാട്ട് ദേശീയ ഗാനമായി മാറി.wikipedia

കലാരംഗത്ത്

നാടകങ്ങളും ചലച്ചിത്രങ്ങളും ദേശീയ വികാരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. ഗിരീഷ് ചന്ദ്ര ഘോഷ് തുടങ്ങിയ നാടകക്കാർ സ്വദേശി മനോഭാവം പ്രചരിപ്പിച്ചു.testbook

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ വെല്ലുവിളികൾ

സാമുദായിക അസമത്വം

ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യം സ്വാതന്ത്ر്യസമരത്തിന്റെ ബലഹീനതകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ “ഭിന്നിപ്പിച്ചു ഭരിക്കുക” നയം നടപ്പിലാക്കി സാമുദായിക വിഭജനം വർധിപ്പിച്ചു.wikipedia+1

പ്രാദേശിക വ്യത്യാസങ്ങൾ

വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ നേതാക്കൾ തമ്മിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രാദേശിക താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കും ദേശീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ സന്തുലനം പാലിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.wikipedia

നിഗമനം

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം 1857 മുതൽ 1947 വരെ നീണ്ട ഒരു മഹത്തായ സമരമായിരുന്നു. മംഗൽ പാണ്ഡെ മുതൽ മഹാത്മാ ഗാന്ധി വരെ, രാണി ലക്ഷ്മീബായി മുതൽ സരോജിനി നായിഡു വരെ, ഭഗത് സിംഗ് മുതൽ സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ് വരെയുള്ള അനേകം വീരൻമാരും വീരാംഗനകളും ഈ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അവരുടെ ത്യാഗങ്ങളും പോരാട്ടങ്ങളും ചേർന്നാണ് 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ر്യം ലഭിച്ചത്.vedantu+1

ഈ സമരം കേവലം രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള പോരാട്ടം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സാമൂഹിക നീതിക്കും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും സാംസ്കാരിക പുനരുജ്ജീവനത്തിനുമായുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം ലോകത്തിലെ മറ്റ് കോളനി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അഹിംസയുടെയും സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെയും ശക്തി ഇന്നും ലോകത്തെ വിവിധ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് മാർഗദർശനം നൽകുന്നു.

SOURCES: